# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0355
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0355?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36
# Folio 176r, page id 00068529:0355
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068529&page=355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068529/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
# Lines: 60 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

 et
Mtchila Ebt
 Mense selembr iboB
Nobile et generoso pectore dignum molimea est, vim pulveris pysrii
ad commoda et utilitates hominum referre, quod hactenus non nisi excidia
et strages intulit. Propositio itaque in Novellis mense Majo 1687 in hunc
firem edita, non potuit quin seremssimo principi Landgravio Hassiae
plurimum arrideret. Machina in hunc finem tentata, etsi ob
exiguitatem tantos effectus non producit, quantos illa qua
alterm in iisdem Novellis memorata, quae colberto ostensa fuit
veruntamen satis ex nostro specimine judicari potest quid sit
ab hoc invento expectandum si inadhinae granduores fiant ougitorum
enfere
AA est Tubus ubique aequalis cujus dieter est 6 altitudo est cb, diamet
Sdigitorum BB pistillum hunt tubo exacte adastatum cujus altiud
est 2ferme digitorum. Cc tubus superiori parti pisuili affernumi
natus cujus altitudo est et circiter digitorum, diumeter vero aequulis ferme
diametro pistilli quo possit liberior feanimae hac empturae patere
exitus DDDD foramen in medio pistilli, ipsum perforans
secundum longitudinem, siuius foraminis diameter ea esse debet ut
ut flamma per ipsum transitura viam inveniat, cir citer aeque
patentem ac inter duos tubutubos CC FF( E valva hunc
foranum imposita, cujus dia meter ea esse debet, ut foramen exano
diste
aimplius. FF tubus ex intallo levi confectystres digitos altus, superiori valvae EE affixu lan
denque fere habens diametrum. Hujus usus est, occupare partem tubi CC, ut flaman reliquum
occupante dictus tubus CC tempore occupationis ab aere maneat vacuus, atque ita minus
sit periculi ne quis aer irrum pat per foramen DDDd, antequam a valva occludatur.
GG tubus utrinque apertus, diametri et altitudinis 13 linecorum fabulus ille fundum antliae AA
penetrat, isisius agglubantus est, HP, duo vascula metallica eidem fundo adferruminata
quorum interius s langitudinem habet 12 diametrum vero 9 linearum. Exterioris vero 
stongitudo est 6, diumeter 18 linearum. Interius continendo pulveri, exterius vero
confinendae aquae dicatum est. Quo possit ejnsmodi machium exerceri sustentatulo alicui
ligned imponenda est usii accommoduto. Aliqua deinde parlicetla fomitis accensi
cm Is granis pulveris pcrii vasculo p immittenda erit, dictumque uasculum in Tubum GG
intromittendum. Huius autem tubi diameter cum media sit inter vascula D et H, poterit
dictus Tubus inter utrumque vasculum admitti usque ad fundum communem qui munitus corio et
aqua in vase exteriori  contenta dictum tubum GG exactissime obturabit adeo ut nullus
fita metuludi locus, ne quicquam aeris per foramen illud ingredi possit. No vero fundus
Bostr sille pondere suo decidat adhibetur vectis  N0  mobilis circa axem in M.
pessuit  pondusque habens extremitati N appensum, altero sui extremo sursum premat necesse
t ansraube
est dictumque fundum retineat tomes sic inclusus brevi temporis spatio usque ad pulverem
porium comlcuritur ipsumus accendit. Flamma inde producta totam Tubi AA
paicst
ult
caritatem replet, atque ista per forumen DDDd in pistillo ad id excavatum aer subito exu
allitur valva enim EE foramini impositeo, facillime attollitur exitumque permittit
stubus etiam flamma CC itdem impletur, ea sallem ipsius pars quae non ocupatur
tub D FF ac pronde aer externus ex toto illospatio expellitur neque potest per foramendddd
iterum ingredi quin prius ex tota altitudine Tubi e descendat Quoniam vero
valva Et et fubo FF ad narivam fantam altiudine uttolluntur, et parvi sunt ponderis velo
cissime ab insumbente aere deptrimi debent; adeo ut vr vensimile sit, occludi foramen
Dod ante quam aer externus per illud queat irrumpere. Narhominus tamen
ex perientiao conprobatum est Tubum AA  aere non prosus evacualum reseriri, sed in
eo remanere quintam circiter partem aeris quem continere solet, subdactor
aculo comperi quintam illam partem sat esse, ut machina effectum producat
solmamodo subduptum ejus, quem produceret si tubus AA, esset perfecte evacuatus
Nihilominus tamen cum aer infra B pistillum BB sit ex usque rarefactus, aer
vero externis sua grantate desoper incumbat, magna vi deorsum tudit fictunt