# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0037
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0037?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 19r, page id 00068532:0037
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 20v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=37
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
# Lines: 73 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

e
disselatio chymico- physica de effervescentia
et fermentatione nova Hypothesi fundata
Cum descriptione alicuius perpetui mobilis
pure artificialis autore joh. Bernoulli, Basileensi.
Basilet  1690.4
Autor ingeniosus et dictissimi fratris vestigia
premens Effervescentiam seu Fermentationem ita
definit, quod sit irregularis et intestinus partium
corporis misti motus solito intensior aonnunquam non
cum nonnunquam sine caloris sensu perceptibilis
quod si motus peranitur sit concitatior aabrevior e
vocri Effec vesentiam si dentices promtiusque oriatur, et minus
daret vocapi Effervescentiam, sin lente incipicit, diutiusque
duret, nec valde ebulliat, Fermentationem quae differant
proinde solo gradu. Triplex autam est, duorum liquidorum
liquidi et solidi, solidi et solidi, quom et hnome quorum
abe descrbit antic sit phenomena paucis d ita enarrat
dpterit subcieniteq  . subjiciatur artic. 6.
i ad causas eorum progressus irridet chymicos circulum
committertes, dum termentationem definiant congressu
Acidi et Alcali, et porro inferro, ati definiant Acidum
quod cum Alcali effervescit, Alcali dvicissim, quod cum stcido
itaque optat chymiami melius tradi. sentia ipse putat componit acid vel u
ponis susonit; 1 aerem esse corpus valde fluidum et. putat acia igitur ipse Acida
um sibjictantur reliqua usque ad fincarticuliu consiare ex partibus tetraedris
ut et figurae ejusdem paginae,
His positis
putat partes patientis ab agente frangi dum anguli
hujus prominentes in prioris recessus infigatur, ea
fractions aerem inclusum compressum erumpere, ebullire,
nonnunquam et calorem excitare:  HA uodo
statietacidi Acidum Agens posse cum Chymicis vocari Acidum
lagent; ut acium ut alcali patiens. Sepe autem fieri ut
acidum nursus agere possi dim suam conservet, quando
scil. partes ejus agendo non franguntur. De alcali id
negat (contra cl. Bontekioe tr. de motu statuentem, acidum
et aliali post effervescentiam separata iterum
effervescere;) nisi forte  prima effer vescentia non omnes
ejus partes ad effervescentiam venerint. In fermentatione
musti acidum ab aere accersit. Aerem inesse statuit etiam
vitro et aliis solidissimis, nempe inclusum ingeneratione. Hinc
Liquor super igne coctus bullutas excitat, pisces in
aqua quae semel ebulliit vivere non possunt
cum branchiis ex seatentia Cl. Mayon aerem ab aqua
iscernant. Liquores in vacuo bullas emittunt imo et solida.
errpra  in igne dissiliunt corpora, terra aestate
rimas agit. Aer autem iste est naturali densist quod
experimento evincit, quia aer ex congressu liquoris acidi FH
in Tubo EF, cum creta vel simili globulo ex cret
globulo G ex creta vel simili ortus in superiore parte Tubi EH
depresso liquore magnum in superiore tubi parte spatium Et occupat quodantea totum liquor i tenebat
o idque defendit  esse aerem contra cl. Mayo
cui videbatur aura alterius generis quia scilicet nutriendis
respirationi inepta. Sed hinc non sequitur aerem non esse.
eum sufficit viElaslica esse praeditum ut aerem, fortasse etiam
aliquando aliqua animalia  sustentare poterit
Reperitur etiam pondere p notabilter non miniglobulum
inde contra Borellum disputat qui de Mot. Anim. p. 2. pr. 29
statu ebat particulas alcali et acidi mobilissimas sphaerice
se datando ampullas efformare, quae mox concidant rursus unde
sequeretur spest tetan eser oestertiam Egporem puatus stuigere ta spatirm 2t
corpara acida quidmsi corpora
putat igitur alia corpuscula. esse te sacora
contenta quatuor triangulis isopleuris
alia vero composita esse extetmedris
bases sibi mutuo obvertentibus; illa
vocat Ag ex illis particulis constare
corpus Agens exhis Patiens
F. possunt si lubet addi
figurae positae ad
artic. 9 et 10
addesida figura articuli 15