# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0177
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0177?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 91r, page id 00068532:0177
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 92v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
# Lines: 89 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

novissima Pneumatica
Experimenta, Illustris Hugenii, novam quandam velut
portam nobis aperuete in interiora naturae Hactenus enim
seu
ratiocinatione tantum nunc etiam experientia deprehendimus
corpus quoddam ipso aere communi subtilius,Recipienti Magdeburgico sive
Antliae Prcumuticae inesse, sive id ex ipso aere communi per suctionem
egre
attenuato productum, aive per poros vitri illapsum sit.
quanquam id corpus ahuc longe absit a lateque differre
necesse sit a materia subtili primi secundive gradus,
Cartesiana, quae ut agnoscantur distinstius primum con-
sequentias t quasdam ex his Phaenomenis ducam
sequitur
E
Duum
enimum
(aut etiam summitatem Tubi Torricelliani)
demonstratur hiic Recipientem Antciae Pneumaticae
non esse vau omni corpore vacua Necesse est enim
utique pressioni cuidam ascribi, quod duae laminae
politae in sine sustentaculo vinculoque sensibili
Nam quod duae taminae Politae sibi in vicem
accommodatae divellentisine ullo vinculo sensibili
resistunt divellenti, i necesse est id necesse est
aut a vinculo quodam insensibili seu causa unionis inter
ipsas laminas; aut ab externa quadam causa laminas
comprimente eriri. Sed a vinculo inter ipsas laminas
continem
oriri non potest, id enim non tantum divulsioni, sed et motioni
parallelae resisteret, qua laminae facile separantur Necesse
duas laminas comprimens
est ergo corpus contimens statui, etiam in Recipiente Magdeburgico,
utcunque exhausto. Quare nasio  Celeberrimu Gerichomnosttum
cui parmum Respublica literaria primum in haec experimenta aditum illustris illius Experimenti Pneumatici ad primum inventionem debet
debet, Vacupd quod vocat, summem, omni corpore spoliati suctir
visis his experimentis, quo est caudore, renuntiatarum credo
sequitur secundo corpus in Recipiente Magdeburgico residuum
nihilo nin esse crassum. Crassum voco quod a corporibus
sensibilibus aut omnino retineatur, aut non nisi cum difficultate
transmittitur. Nam si curpus illud Haec propositio non quidem
x ex altero Aquae in Tulo Tora aquae X aut Mercurii puab
ab aere pucrgati et solito, altius suspensi experimento con-
corpus illi
ficitur. Nam si summa facilitate pervaderet 
as
medium Mercurii aquaeve corpas bi esperasuram inter
aquam aut mercur, um lateraque Tbi utique nulla esset
aquae aut mercurii suspen ratio quae aquam aut  Mercurium
in Tubo relictum
suspenderet,  spatium  penetnte implereturQuemadmo.
facile a corpore isto vel impellatur
e
sa parat
dum m lamina lata ex materia aqua graviore nihilominus
in aqua natates potest, at si cribri instar perforetur, quia
cum scilicet aqua per foramina in summum evadere potest
mergitur. Quare corpus hoc subtile qu cujuscunque tandem sit naturae
certe a cartesianorum Elementarum primi secunds suotiitae abest;
uibuquibus ille luminis magnetisque actionem explicat, qua
constat etium corpora durissima summa facilitate transirepenetrare.
Sequitur 3to suspensionem Mercurii aquaeve ultra solitum
non magis  corpore ii aere subtiliori, quam ipsi
aeri adscribendam. Cum enim quod Hugenio primum in
observata
al
Antlia Ineumatica aere exhausta invenit, id Illustriss
Boylig in Tubo s Torricelliano aere ordinaria imo in
omni aere libero exhitu itsit, necesse est aeris exuctionem
nihil ad experimentum pertinere ergo nec insuctionem
corporis aere subtilioris Nec refert, si dicas corpus
illud aaere subtilius, jam cum ipsi aeretiatus fuisse, neu
enim cideo, quid eo casu ad pressionem contribuat
cum contra
praeter quam enim quod potius dicendum videtur
corpus illud aere subtilius ex ipso aere attenunto generari extaurienda inter exhauriendum
su simur cner i eiuun e c estiestes
horum
Sunt tamen circa Experimentorum
An in summirate Tubi Torricelliam vacua experimenta
instiluladu
aut potius ne divellantur impediens
aere echaustam;
 invisilile in fig. diarii p. 134 vas B Emiplent
in tubo c. ultra perpendiculum vasis d.
 corporas) durissima facile ex penetrantem, Eplicat
30pe
suspensio Mercuiri et ultia digitorum abitudinem
tordinavio mixtum esse