# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0178 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0178?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3 # Folio 91v, page id 00068532:0178 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 92r); this page is its left half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=178 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000178.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 119 lines, status machine # Lines: 119 recognised, mean confidence 0.92 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. aere subtilioris a non ideo cersi quomodo hujus corporis praesentia aeris pressionem Tubique alte Mercuriique altitudinem augeat, c Inerit enim urgatum utique et aeri Mercurium Tubi Torricelliani oudniarimpr communi modo construct adhibitum, prementi, qui tamen ad eam altitudinem non pervenit, nec unquam, quod sciam, triginta pollices ecedit etsi pro temporum locorumque ratione variet, aut alteriu liquo sequitur quarto causam allitudinis Mercurii aquae ne ultra vasis inferius stagnantis horigentem solito altius suspensi esse petendam eh exur suspensi, esse ab ipso aere ptendam. Cum enim phaenomenon hoc eveniat tum demum, quoties Mercurius aligre liquor aere purgatus est et aere admisso cesset; Nea videa quomodo aeri ratio hujus effectus adimi possit. Etsieum eveniat in Recipiente exhausto evenit tamen et in pleno; et in ipso ut postea dicam, quod in epe fecipiente atcumque crircumslam ex his tibus phaenomenissiprimum quod experimentum non succedit, nisi liquor sit aere purgatus secundo quod aere re immisso cessat, tertio quod cessat tubi laterius fortiuscule percussis, quarto quod in aere pariter ordinario et in Recipientis Magdeburgici exsuctione attennati aere evenit Hom ph Horum ut ratio intelligatur, ante omnia annotandum puto rca esse potissima aeis primarias aeris qualitates, unde tot admiranda ejus experimenta praeclara pendeant, (1) Gravitatem (2) vim Elasticam, (13) co tenacitatem qua seu partium cohaesionem. De A Gravitate aeris non est dubitandum postquam Gerickius noster accur atissimis observationibus definivit, quanto Recipiens exhaustus sit pleno levidar iverso postguam constat pBarometio aeris rarieta gravitatem mantantis gradus mensectari; varietais observari, et quod notatu dignum est et quando adeo duo Hemisphaeria cupreat facilius disrumpi, qua divelli, quandum Index Barometri est humilior; et aeris gravitatem esse minorem quoties vento agitatur et quasi portatur, quemadmodum in aqua agilata corpora saepe natant, quae in quiescente subsidunt. Vis aeris Elastica a gravitate eji ummino separanda est supenor corpore nam ubi primum corpus premi aer ab alio aere aliove incumbente premi desinit, proprio, nisu se expaudit, instar lanae aliorumve alhiusve corporiem villosirum. Etsi sit inter gravitatem et Elaterium con- gruentia admirabilis; cum enim aer in dato aliquo spatio comprehensus tantum, habeat pressionis, quantum columna aerea ei incumbens habet gravitatis (prorsus ac si Elaterium quoddam pondere aliquo appenso tendas, ingenti saxo ei imposito graves) sequitur idem exhansto aere amoto aere comprimente vim aeris Elasticam restituentem tantam esse quanta antea gravitats columnae aereae comprimentis fuerat. Et haec est ratio cur complura phaenomena, quae Clarissimus pascalius ad gravitatem aeris retulerat, ad vim ejus Elasticam potius sint referenda ut quod glabus plu globulus plumbeus sclopetarius ad suctus evocatus tanta vi prorumpit per canalem, id enim fpieri necesse est, quia aeri qua aer in canali minus premitur ab aere incumbente, quando homo sugiti ac proinde sese dilatat: item quod corpora duae laminae politae chaerent num si ho naspperio tu fiere solamq si inaere lib non posset fieri in vase clesat necesse est ergo aerr ipseu lusu licet pleno, in vase clauso tantum obstare la divulsioni Naminarum, quantum obstat in aere libero columna aereae gravitas. Quod adeo verum est, ut corpus illud quod aere ephausto in a Recipiente remanet cujucunque tandem sit naturae, tam tantundem intus possit, ad comprimendas laminas, quantum tota columnae aereae gravitas antea potuerat. Ratio est quia ips illud ipsum corpus antea ab ipso columna aereae pondere in aere libero aut ab aeris Elaterio in vase clauso comprimebatur, et proinde nunc d num vero liberatum e liberalum tantum habet vim Elasticum, quanta vis comprimens fuerat quare nunc liberatum per totam atmosphaera dssgens unde fit ut vit ampulla pitrea qua vld quae valde incaluit, frigidae in aerc quspesitus ansirsam desiu Eeperdibses depanis aequi depespa cante sendiat carm apra qperlar suniti alunie aerce mcndertis qrant quoge Ostondam sue loco riquaque omnia frigoris phaenomena ab aens gravitate posse derivari. Aer enim calore rarefactus plus spatia occupat ac proinde columnam atmosphaerae inumbentem altict; at vero ubue vis dilata aut etinus in esposi tum per Mercuriam aquamve tum etiam simplici aere nstructo aut laminas politas conaturque si possit, restituere se in eam expan sionem, quam habet aer summus minime pressu Etsi vero differant haequalitates, est tamen inter ea sneque enim Elles ere a aerem su Uno s pilius o corIs invase clauso aere pleno altituditem producta +Divusione enim laminarum in aere libero columna aerea basilaminis respondens est elevanda; in aere clauso umna aerea altitudine vasis aer vasis est comprimendus. Sed idem aer vagis in aere libero positus Elaterio suo renititur columna totius attmosphaera, ultra compressurae, eqdem ergo vi laminisquoque divussione compressuris obsistet. Ethoc adeo verum est ut non tantum aer ordinarius vasi inclusis sed et aer suctione summe attenuatus, qualis in Recipiente exhausto remanet, idem praestet. Postquam enim ab vi propnit Elateris. hnc fit