# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0179
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0179?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 92r, page id 00068532:0179
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 91v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
# Lines: 77 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

ac sese fortissime explicans, divulsioni laminarum quippe
denno compressurae resistit, idem est Eadem causa est cud siphonis
CETEpoMM HK85 phaenomenon, quo pun ex vase aliquo elicitur
quamdim cris sipionis extra aquam  descendot infra aquae
superficiem in vacuo quod ab omnibus ad aeris gravitatem
a nostri tempoli philosophis ad columulae aereae pressionem relatum
est, pendeat disponctive sive a gravitate side E ab Elatere.
Nam si fit in aere libero gravitati columnae aereae debetur; comprimi ultra renuent
quae totat si fit in aere clauso debetur ejus Elaterio si fit
in Recipiente sid exhausto, fit materio  residua Elaberio
Elaterio sese ob vicinorum corporum pressionum cessantem hbere
explicantis prorsus quemadmodum constat in eodem Recipiente.
aerem in vesica quadam laantflacida contentum expandere
sese u et vesicam inflare, ubi primum ab aere circumjecto premi
desiit. quod fit quando aer circumjectus exhauritur, aut quando in mon
tem excelsum ascenditur, ubi minor est aeris pressio.
Ex his jam constat prae  praeclara haec duo Experimenta novissimie
ab Hugenio publicata CLaminarum et siphonis iniquicruri) nulla
re alia causa indigere, quam Elaterio corporis subtilis residui
s  id a in Recipiente, quod nihil aliud esse videri,
quam aerim attenuatum, postea dicam. ab Elaterio aeris
nihil differente
+
ostendam uliq
Elaterio omnia friguris phaenomena rectissime derivari. Nam caloris
cavit
vis aeris particulas  plurimum inter se invm spatii relinquere cogit;
hinc sequantur duo, primum ut aer totus plus spati pars quaedam
aeris data, plus quam ante spatii occupet, quod non nisi invita
columnae aereae grincumbentis gravitate fieri potest; deinde ut
exiguae aeris particulae est quasi bullae comprimantur: nam
si columma renititur, necesse est aeris particulas comprimi, ut
calor inter eas spatium fauat; contra si earum particularum Elater
Elaterum compressionis renititur, necesse est columnam aeream atmo-
sphaerae elevari cum autem concurrunt iso renisus uterque, tum
Elaterii tum gravitatis; necesse est int effectum inter eas divici, et
partim compriim clu aeris particulas, partim totam massam datam
plus spatii ecupare, seu columnam aerem incumbentem elevare
In aere vero clauso vase quodam concluso, necesse est calor qui
majus spntium utique occupare non potest, necesse est aeris piticulas
pesidum vel lateo vrsis, vel ipsas aeris particulas vel potius utrasque comprimi
Gravitati mixto
Ostendam aliquando fusius ab eodem Aeris t laterio omnia frigoris
phaenomena posse manifestissime derivari. Nam calor data
aeris massa rarefacta plusque spati occupans, necesse est atmospheram
tot aut totam elevet in liquidum aethera, aut tantundem comprimat,
quantum ipsa dilatatur; unde cum aer postri climatis apud nos rarefit,
apud alios, aut etiam in suprema regione comprimitur tantundem
Resistit autem aer gravitate sua Elevationi, elaterio compressioni;
quare ubi cessat vis dilatans restituit omnia in statum aequilibrii
prioris, massamque aeris antea rarefactam quantum potest comprimit
id est
tantam
fit frigus. Quories aer vasi inclusus summe incalescit, necesse
es
vasis ipsius latera aut aperiri nonnihil aut comprimi
per totam atmosphaera dssgens unde fit ut vit ampulla pitrea qua vld quae valde incaluit, frigidae
subito immersa rumpatur, quia ejus compressio subito laxatur at
inaequaliter; hinc partes quaedam aliae se dilatant, aliae nondum
sequi possunt Unde ruplura: si ab omni latere aequaliter licet
subito refrigeraretur, non facile rumperetur
siid quosdam contra aeris qditatem  ratiocinates ex ipsa Thermometri
phaenomeno Habent Chermometrum quod inversum vocant a quia
aerin eo aqua in eo ascendit aereque altior est; ejis haet conpructio
est.
 Ampulla vitrea
aere semi aqua semiplena
in ea ejus orificiamit immittitur canna oblonga iitrea in aquam
usque
prope ad fundum pertingens. Orificuum ana  lat
superficici cama
possit, ita aer in ampulla dilatutus aquam ejusdem ampullae
ti gerc popegito insimi desesu, Eperdioseis depinis aqu. repepa i conte sdt conm apra igperlar iota atima aeice mententis quanti
in Dacuo quod vocant seu Recipiente exhausto
faere commin sucbliioris
invicem separat ac
in rere libero