# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0185
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0185?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 95r, page id 00068532:0185
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 96v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
# Lines: 81 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Ex his nihil puto ratione principalie phaenomenon manifestius.
qubulae tene politae
Cur Laminae duae (in Recipiente quoque exhausto Hib; null
e his facite intelli esiidem causis
facile intelligitur; non possunt enim a se invicem separari, quin
primo ut sic dicam momento dissolutionis divulsionis locus relinquatur
aer materia circumfusa vacuus, quae subire satis fito, non potest,
Nam cum primo statim momento, divellantur ono necesse esset enim
aerem iff circumfusum  momento ad mediam usque lamina llendum
pervenire, aut quod impossibile est, aut laminam incurrari, duas
et citius incurvari in duas superficiesm com curvam convexitatem
sibi obvertae, ac proinde prius in extremis quam mediu se abea abs
abire, a quod quae laminarum incurvatio difficilis, aut danique
necesse est aeremateria circumfusa exprimi aliam
subtitorem adpenetrandam a sa poros satis
sabtilem. Utrumque non sine iviribus satis magnis fieri
Ut haec jam determinentur sequentia institui possunt. experiendum
est facilius ne tabulae divellantur, si pondus extremis, an
si medio inferioris sit appensum, nam si extremis appensum citius
divellit, signum est superficies fuisse incurvatas  Experiendum
est minoribusne viribus in aere exhausto quam libero ordinariove
opus sit; nam si ita, signum est materiam att circumfusam
attenuatam per laminae poros assse, minoribus enim viribus
opus fuit, ad materiam jam attenuatam amplius attenuandam
Experiandum est qualis sit materia illaa Tabulis
momento divulsionis interfusa, sit ne a materia in
reciuente exhauste residua subtilior, q nam si per
poros laminae transiit, necesse est longe esse materia
illa in hRecipientibus exhaustis residua esse subtiliorem
HHoc experimentum ita facere licebit. Tabulae duae
sibi communi more imponantur, ex isub extremum unus
e quolibet extremo unius Tabula qualibet circumdetur crena
profunde extavata in quam eminentia eminentia alterius
exacte intret; ut commissura sit justior caementum illis
illinatur quale aeri excludendo adhibitum est. Ita tabulis
per vim i tandem dicluctis aer externus intrare non poterit
Ergo aut Tabulae nunquam sic deducentur, quod sed potius
omnia rumpentur, quod signum erit ad laminas divellendas
opus esse marginum incurvatura; aut si diducentur, materia
intus repletitur spatium, omni illa quam hactenus assecuti
Et si poterit In qua novus experimentorum
campus aperietur . HManifestum hest hoc experimentum
fieri posse si Tabulae non sint adeo exacte politae, modo illitus
liquor aliquis aere purgatus coucavitates impleat hiatus expleat.
si pondera ad distrahendum non sufficiunt, poterit cochlea adhiberi
lmo sine omni illo apparatu suffecerit T.Embolum
quendam exacte adaplatum esse Tubo, quod caemento illito
faciendum est; ita Embolo. muxima vi extracta nihil aeris
nerit. Embolo ergo ex tracto, necesse est materiam quae intus spatium implet
est aut ex ipsos Tubi embolive lateribus caementove fuisse
secretam aut per eorum poros penetrasse. Hac methodo
poterit vas aliquod omni penitus aere evacuari, cum in
necipiente exhausto possibile sit superesse aerem summe
Experimentum etiam sumendum
est an majore vi eadem vi opus sit ad corpora congruentia
sine aeris ingressu divellenda, et ad Mercurium purgatur
a summitate Tubi avellendum. Hoc experiri licebit si pondus
Embolo extrahendo appensum. et gravitas Mercurii quae
quorem aere
scilicet amplius suspendi negat, comparentur posita scilicet
eadem ubiqu Tubi crassitie utrobique. Si eadem circiter vis gravitas
est, tanto magis confirmabitur, eandem utrobique esse causam.
Experimentam denique sumenda sunt per omne tum
port
retere catis ieo hternitut a melantus postripe
Ut ergo divelliqueant, necesse e
+Item an difficilius divellantur si extrema
Tabularum ferro ita munita sint, ut
difficilius queant incurvari
quae scilicet per caementi laminarum veporos
H poterit enim in jam Epistomio admitti aer
externus, poterit ipsa exhauriri amplius poterunt
foramina ad inspiciendum aperiri, poterunt coepora
m animalia immitti
Et in hac materia tam subtili rursus
experiendum erit, faclligne quam in
recipiente exhausto laminae aliae divellan-
tur. Poterit enim Tubo inseri fenestella,
poterit Tubus  ipse vitreus esse si
modo non magis hic quam in aeris exhan
conmuni aeris exhausti experimento, humpitur.