# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0190
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0190?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 97v, page id 00068532:0190
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 98r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
# Lines: 87 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

descendentem non ultra descendere, quam Materiam
subtilem, (tive aerem, sive aliud nescro quid) tendere
seu dilatare possit. Eam enim ulteriori dilatationi
renriti, ac proinde Mercurium amplius non descendere;
et
pro portion
augeri descensum seu suspensionem esse eandem tubu e
ab ultra imum pro Tubi aucti, semper seu
suspentionem ultra partem residuam et 
vel 30 pollices infimos Mercurii suspensi semper
scu locum Mercurii nondum delapsi infimos, 30 pollices
contnentem,  reliqui delapenta semper summos 30
Mercurii pollices retinere post delapsum; quia
si altior tabus a proinde major spatii relicti tensio
etiam fortius majus est pondus Mercurii tendentis seu dela-
bentis  quod spatium lapsus impleverat.
Haec sententa a multis cum plansu recepta est. Rationem
ergrum
enim reddere potest nium phaenomenorum, ut quod
in alto monte montis vertice minor Baroscopii altitudo,
quia non tantum aer intus tensus retinet, sed et
aer in alto extrorsum tensior attrahit. Unde
etiam ratio reddi posset cur in Recipiente
quor
Magdeburgico peane descendat, quia aer ipse trecipientis
quippe fortissime tensus extrahat. Et quod Boylio et Recqueto aliisque per Pulsionem  eplicant b
videtur dilatationem esse aeri naturalem, solam
compressionem violentam; dilatalumque et ubi non
comprimatur, ipsum sponte dilatare sese, ut vesica
flaccida in montis verticem portata, et aut in
Recipientem exhaustum missa, ibiue se inflante pateat
id funic Tensionis sectatores, ita solvunt; non
minus inflari vesicam, si xtus ab omni parte aequaliter
qalite
unda
tendatur, quam si intus ab omni parte prematur.
At hanc controversiam quae magni in tota natura momenti
est, dirimendam excogitavi Experimentum duplex, quod
mihi demonstrandi vim habere videtur, ita ut nunc
ret minuatur
arferatio in aere extra Tubum Torricellianum
pressio, relicta intus tensine, nunc contra auferatur
vel min
venia
Tubum.
Esto Tubus Torricellianus ab Nam sipressione
minita nulla substituta tensione contraria, relicta
Esto Tubus Torricellianus, ab vas liquoris stagnantis
ei subjectum C. totum inclusum Vasi clausod
aere pleno D Aer Mercurio delapso ex a.
er vim
in altitudinem. ordinariam, introducatur novus aer
per comp in vas D ita ut aer pio in eu incipiat
colito
nonnihil esse compressus, constat altius assurgere
Mercurium in Tubae Torcicelliano v.g. in T. Haec con-
aere sed nonnihil compresso pleno, ita ut
aere pleno. Delabatur Mercurius ad altitudinem
ordinariam BE. Quo facto ex sententia eorum
qui Funiculum probant, Tensione materiae tenuis
in spatio EA. remanentis, nec dilatationem, majorem, ac proinde nec descensum ulteriorem
ferentis supendetur Mercurius in altitudine AE. BE.
Aperiatur ergo Epistomium in A. dabiturque aeri
litero aditus, ac proinde aer in AE. tensus esse desinet
Eventus jam controversiae decisionem dabit, nam si sin minus suspensus manebit, Funiculus susti
Tensio Mercurium suspendit, cessante Tensione, Mercurius
ex BE. in vas subjectum  delabetur. Quod si ais
tubo 
delabi non posse quia aer  subjectus in vase clauso D. delabente Mercurio ex BE in X.
exitum non reperiat sed comprimi deberet, negas vero
velut alligu inaue ipse dilatet sese quantum potest, ubi anullo circumjecto
Pascalio et
seu Attractionis
pulant enim aerem summum quanto
est altior tanto magis esse tensum
Eti punis in summo alligatus pondere sui
ipsius distenditur. Nam
et aerem summum
ne descendere possit
locum scilicet vacum
aliaquin relicturus,
sibi imaginantur
Tabus A promineat nonnihil ex Vase D. commissuris
tamen ubi exit ita munitis; ut aer externus
intrare non possit; Et sit in A Epistomium
cuus ope Tubus AB possit elaudi et aperiri
meri non potest.