# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0191
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0191?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 98r, page id 00068532:0191
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 97v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
# Lines: 76 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

gravitatem massae in aere libero idem eventurum
ecce aliud levem experimenti commutationem quae hoc
quoque effugium praecludat. Scilicet fiat Experimentum
Torricellianum in aere libero, at Tubus ipse extremitate
A. intret in clausum. Ut prius Experimentum fiebat
daus
in aere libero, Tubus intrabat in liberum. Imaginare
Tibi in eadem fig. Vas d. aliter locari, ita ut non
Tubum AB. cum vase subjecto C. non includat,
sed haec in aere livero relinquantur, nisi quod Tubus
AB. extrenitate A. intret in vas dd Delapso
Mercurio usque ad E altitudinem residuam BE aperiatur
Epistomium prope A. ut Aer vasis D. t dividat
sese inter vas d. et spatium AE et proinde vasis tensio
in AE. dimindetur, tanto magis quanto D Vas
D. est majus. Quia enim tota tensio in AE. distribuetur
per tolum spatium D. et AE. simul, non potest non
exigua pars tensionis spatio AE. obvenire. Quo facto
necesse est si verus est Funiculus seu si Mercurius Tensione
potius materiae tenuis tensae in AE. quam ata contrapondio
massae aereae sustinetur; cessante nunc tensione ac
nunc penitus diminuta, ac pene in nihilum redacta
Mercurium  pene totum delabi in vas C.
quod si non fiet, demonstratum est Funiculum seu
resistentiam materiae tenuis facris an alterius nihil
 materiae tenuis (aeris an alterius nihil refere)
adtensionem, esse nullam. suspensi Mercurii causam non esse
Idem ut ostenda confiruetur uberius, ac spraeterea speciatim
appareat an
dilatet sest id
an potius tensio seu dilatatio ipsi sit nturalis, seu an
velut alligu inaue ipse dilatet sese quantum potest, ubi anullo circumjecto
premitur
Uo
oblongo praedita
cujus collum AC. non aqua plena praeter partem
colli AC. quantamcunque ut AC, quae Tubi ita exacte
et antliae vicem praestare possit. Esto paulo supra
C. Epistomium d. Quoaperto Embolus collo AC. exacte
quadrans iimmittatur squ ad collum AC.
non tamencusque ad C. ut relinquatur spatium aere
plenum inter F. C. simbolum et C. aguam in quod
spatium etiam incidat Epistomium D. quod cum sit apertum
aer ab embolo intrante pressus per Epistomium exibit.
Nunc claudatur Epistomium Embolusque totis viribus ex
collo AF. extrahatur Et ne follis contrahat sese
tubulaeque sibi accedant, obstaculo pessulobe impediatur.
sentietur inter sextrahendum resistentia ingens.
Claudatur Tubus . ne aeo externus intret. Certum
est si foramen saperiatur in Folles B. tabula quadam,
futurum esse ut aqua subito assurgens repleat
pli
alii
spatium D. Id funiculi pationi fieri, dicent,
non a pressione Massae aereae in aquam follius B. apert
aut in totum follem clausum
ab una tantusm parte exercitam seu aba latere G
non vero a latere F. exercitam. Funiculi defensores
dicent tensionem materiae in aerem, qui in spatio
F C. residuus manserat ita fuisse tensum, ut coactus
sit replere spatium, totum A C. hanc autem tensionem
ei esse giolentam eumque conare se contrataere in priores
dimensfors, ac pel constqueus abcatere aquam sndere
et si placet absa materiae temus in AE
presiduae tensione suspenso
inTuibo relictae
item si forumine G. clauso fianente, obestaculum
Tabularum Follis apprapinquationem ad se
iivicem impediens auferatur, follem
subito se contracturum, quantum satis sit
ut aer ex aqua ex co eo in spatium CH.
Caequale spatio AK) ascendere aerem qcF
in maximam samplitud inem seu per totum
collum diffusum in priorem dimensionem seu
spatium AH. spatio eF aequale, cogere
posoit