# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0192
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0192?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 98v, page id 00068532:0192
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 97r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
# Lines: 77 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

ex Folle B. ubi potuerit. Non potuisse autem
donec follis claudi po aut aer in eum intrare
potuerit. Controversia ita dirimetur. Manente
A. et G G. dis et d clausis, et
obstaculo ollis Tabularum follis appropismationem
impediente non ablato,
seu dilatanti
Idem an aer scilicet tendenti resistat, alio Experimento
ita con explovari potest: Esto
decidi
potest
um quidem est hoc experimento et quod
sciam hactenus, unico (caetera enim perae omnia fere
per aeris gravita
quper funiculur explicari potuere) fuc Aeris tensionem
in vero gravitas si
non esse a causams Mhercurii suspensi; at vero
nd
non potest decidi altera quae remanet quaestio, Aeme sit
suapte natura tendi possi dilatetur, ubi scilicet
pressio ambientis cessat, ut sentine videtur Boylius
aan vero potius ambiente abstracto, ad locum implendum
dictendatur per vim distendatur? ac proinde an
aer summus sit magis tensus inferiore, an saltem
minus pressus. Sed re accurate expensa videtur haec quaectio
ei similis esse, an scilicet quam movent, an satius sit
imaginari simi supponere omnia Elementa levia
gravia, et minus grave per consequens, in summo
an su cum docto quodam nostri temporis philosopho credere
supponere omnia levia, et minusleve in fando. Revera
enim nec gravia nec levia sunt nisi per comparationem
Eodem modo ajo nec tensionem nec compressionem corporibus ipsis
esse violentam, sed  Nam si dicis compressionem esse
violentam, nlla est cur non potius tensionem,  semper
enim quantum tenditur hic tantum alibi comprimitur
Vis ergo tendendo comprimendoque elevando et deprimendo
non singulis corporibus, sed universo affertur toti affertur,
quid
Totius enim massa circutatio circulatio enim lucis universalis
Univer quam Lux circa globum nostrum exercet, corpora Corpora compressa id est
alibi colligi comprimitque alibi prope majorem massae
partem motu proprio fortiore praedita, id est compessa
(experimentis enim demonstrari potest omnia compressa
 habere motum intestinum fortem, dilatata seu tensa
lanqui dum) ac proinde motum universalem magis
turbantia cogit ad locum ubi motus universalis facilius
turbari potest seu languidior est, id est versus centrum ac
rrepellit
prainde Et rar dilatatiora proinde a centro Et in loco
a centro aeque distante repugna Resistit Et aut
centr
quod si ea a centro repell dilatatiora aut ad centrum
compressiora adcentium movere ob obstacula negueat;
disjiciet compressa, comprimet dicatata, prout locus
seu cor. id est corporum circumjacentium status requirit.
pendent ergo phaenomena illa omnia a conatu universali
u
Naturae universali ad uniformitatem, id estan loc ubi
eadem ratio est, ad aequalitatemus ubi diversa ad proportionem.
Experi Experimenta ergo omnia quae vulgo Fugae vacui tribuuntur
asseruntur et a doctissimis Philosophis nostro tempore ponderiaeris
ascripta sunt habent causam prprium Universalemf: conatum
Naturae ad uniformitatem cujus exemplum tantum caeteris
frequentius, esse in Aeris Gravitate atque Elaterio esse, ac proinde
phaenomena illa saepe quidem, non semper tamen his deberi exsequentibus
experimentis partim jam publicatis, partim numc a me propositis patebit
et a centro per circulationem
terrae rejecta
si tensionem, cur non potius compressionem
de quo suo loco futius dicam, et rem
veteribus inter certa, nostrisphito sophis
recentioribus intervana Scholasticorum
figmenta habitam demonstrabo idem
corpus modo plus modo minus spatii
materia subtili intrante aut expressa
eundem locum modo majorem modo
minorem locum implere posse.