# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0195
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0195?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 100r, page id 00068532:0195
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 99v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 119 lines, status machine
# Lines: 119 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

oipom suma
sd apt tamen pressionem esse causumme
diatam, quia experimentum reperi, sinfra
2.) quo auferri potest ditatatio celicta
tantus pressione, remanenteque prnde nihilominus
Mercurii elevatione, et puto aliud experimen
tum excogitari posse quo tentetur an
ademta compressione relictaque tantum
dilatatione, maneat aeris Meron ris
elevatio
tamen suo ipsius pondere apud nos compressum,
etendam
esse, et hanc esse (multorum naturae effectuum causam
Boylius egregie patefecit. Cum enim manifestum
sit Barometrum etam in aere clauso Mercurium
Barometri etiam in aere clauso suspensum manere, ne
non potest dici cum sustineri a massa gravitate massae
aireae, necesse est ergo eum sustineri ab aeris Ela,
terio comprimi ultra negantis. Idem ostendit vesicas flacida
intumescere Contra ubi comprimi potest, i est ubi
So quod fit cum exhausta magna su parte exrecta
magna parte solito dilatatior est, Baroscopii effectus
cessat. Observatum enim est a Boylio proportione evacudationis
Mercurium dsci aquamque ipsam descendisse, nec nisi
digitum Mercurii aut pedem aquae, ultra superficiem
sagnantis in fundo liquoris eminuisse, quod scilicet indicio
er
fuit aerem nondum satis fuisse exhaustam Nam Hugenius
A
postea eo rem produxit, ut Mercurius aut aqua ex tubo
a penitus descenderent in vas subjectum. Hoc Experimento
nullam aliam esse suspensi,
plaehitus demonstraturm ulum altitudinem
in Tubo Mercurii causam, quam disjunctive, vel
Gravitatem aeris vel Elaterem,
.
At circa alios vacui Fugae aascriptos vulgo effectus nonihit
titubatum est turbatum estr observavit enim Boylius
duas laminas politas in Exhausto Recipiente nihilominus
cohaesisse et Hugenius idem vidit tribus licet libris
laminae inferiori appensis. Responsum est a Clarissimus
Perierius Pasealianarum disserta qui ixperimentum illud
memorabile in monte lo Apverprae (Le puis de domme)
suumsit, et postea scripta quaedam Pascalii posthuma
d hoc argumento publicavit, vidit difficultatem ex hoc
Boylii experimento natam, et s responditque aerem
a Boylio non fuisse satis exhaustum, ac proinde nam
et Mercurium, aquamque nondum plane descendisse, et
sabulas possit
vunc
ideo nec raminus fuisse divulsas, si quidiau
potuisset manu, sensurum fuisse summam divellendarum
Tabularum difficultatem. Addit Etaterium aeris
minus a aerem res iduum aElaterio suo sedilatantem
ab alio circumjacente non pressum Elaterio suo se.
dilatantem lamina Tabulas velut compressisse.
sed ex qu si experimentum Hugenii tunc vidisset Perierius
quaerenda fui ei fuisset alia respondendi ratio agnovisset
cedo Aeris pressionem sustineri non potui in eo casu
no osse non sufficere ad phaenomeni explicationem
Nam cum ea ne digito quidem imo ne lineae quidem
Mercurii ac nec pollici aquae sustinendae sufficiat,
quomodo constat, enim omnem penitus aquam et tanto
magis Mercuriumt ex Tubo Torricelliano descendere
in vas subjectum, quomodo sustineret, laminam tribus
libris appensis gravatam. Sustinetur tamen Lamina
cum pondere sue, necesse est ergo aliam abpressione differentem
aeris sustentationis esse causam. Insigni plane documento
cum post tot plansibilia argumenta qu quam non sit
testinandum in regulis generalibus ex particularibus experimentis
condendis. Cum post tot plansibilio expt sub argumenta experimentaque
ipsemsubtilissimum pascaliu, et quot quot praematurius in ejus
Recipiente sul. succedit
opinionem se dedere, lapsos tempus docuerit. Eodem
modo ncepe est effectum siphonis inquiratinon esse a sola aeris pressione, hraneo et ipse inbara
+ liberi, vel Elaterem clausi. E Cumque
m aer sit a massa incumbente ad
certum usque terminum compressus et massae
ultra compressurae resistat, hinc ei quoque
resistet quod massae aereae aequi–
ponderat, scilicet Mercurio ex determinata
altitudine suspenso. Cum e Ultima ergo
ratio Baroscopii Massae aireae gravitas
unice censenda est, quia Elaterium ejus de–
terminatum a determinata massae gra
vitate pendet.
Ita  explosa eorum sententia est qui
corpus a corpore avelli posse negabart nisi
aliud sensibile novum intrare posset Mer–
curium enim avelli a summ
nifestum est in arscopro et in antlia
embolus b aquam in nimiam altitudi
nem evectam tandem deserit.
Quidam
cum Mercurium a summo s avelli viderent
spatium intus relictum materia svi lapsus
ponderisque  quae Mercerium longius descendere
non pateretur seu tendi ultra non posset
plenum esse dixere ha hujus sertentiae
Hyperassistem doctum Franciscus Linus egit.
ejus dilatati pressio Elateriumve tunc
in Recipiente bene nunc
evacuato
sed cum
ex hoc
fariculo seq si ren
exacte consideres
apparet eod emreci–
dere sententiam
eorum, qui aeris pss
extra tubum pressioni, et
qui aeris in Tubo susttensioni a
hoc phaenomenon attribuunt quia quantum
aer intus cm dilatutus tantum extra com
pressus.
quia tamm Et posset prom
de conatus Cascribi effectus
conatui aressionis universa
lit ad uniformitatem