# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0197 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0197?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3 # Folio 101r, page id 00068532:0197 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 102v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=197 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000197.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine # Lines: 96 recognised, mean confidence 0.96 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Hujus rei Experimentum capi poterit hoc modo: sumatur liquon immittetu Mercurius aere purgatus, introducatur ei exigua aeris bullula sit maxima, tubi altitudo quanta moxima commode haberi potest; bulla introducta a liquore expressa liquoris descendere nitentis gravitate velut elisa locum a liquore replendum iplere tentabit sumatur Tubus quam longissimus (etsi pro Mercurio sufficiat minor quam pro aqua) Ei mmi AB. plenus liquo clausus in A. t re (ut Mercurius) immittatur per in quem liquor orificium suit vs apertum B ut ita tamen ut tubus multum absit a pleno si invertatur Tubus ita ut orificium intret in vas eodem liguore stagnans C. Si mercurius. fuit aqua purgatus aere purgatus non est, delabetur in des C nec nisi 2 ad s circiter pollicibus ultra ejus superficieni eminebit, sin aere purgatus sit totus suspensus manebit, nisi forte, Tubi Nocum AD autem in Tubo AD. ad sensum vacuus, reapse aere ex corpore Mercurii (aere non purgati) expresso impletus erit; sed eo dilatato seu rarefacto, quod ex eocolligi potest, quia aer externus foramine in A aperto (ut si vesica obligatum sit, quae acicula perforetur) ve irrumpit; tum quia aeris externi pressio Mercurium ad locum replendum sursum repellere conatur, quod non faceret si is à tergo aeque aa seu in tubo ac ante se seu extra tubum aerem aequalis pressionis seu Elaterii haberet. Hinc sequitur etiam non posse Mercurium suspensum praecise aequiponderare massae aereae in aere libero aut Elaterio seu pressioni aeris clausi, sed dnisi ei adiiciatur. Sed detrahendam elaterium e esse ab ejus pondere vim funiculi seu vim qua aer in Tubo loco per descensum vacuato nimis dilatatus se contrahere nititur nisi ei addatur pondus aeris in Tubo post tergum relicti. DA. Quod si jam aer Ela terio proprio se expandere potest in infinitum, Mercurius semper descerdet (modo scilicet nihil sit quod eum comprimat,) ita it gatta aeris implere possit seu rare (in Recipiente exhausto) exigua lla tendere possit vesicam diametri quantaecunque, eadem evenient, quantacunque sit Tubi altitudo, et quantulacunque bulla aeris liquori liqu in liquore relicta, aut ei immissa sit sufficiet enim loco ain Tubo Vacuo relecto quantocunque implendo et Mercurius semper descendet ad altitudinem usque consuetam. Quod si aliquando aer ad terminos pervenit ultra quos expandi non potest, potest tubus tam longus cogitari, (etsi incertum hactenus an et opere obtineri) ut Tub Mercurius descendere non possit, ne aerem ultra debitum dilatet, atque ita suspensus ultra altitudinem debitam maneat ne aerem ultra debitum filatet. lt ne longius descendendo spatium justo majus a tergo relinquat in Tubo aerem qui imiplere debet nimis dilatet Quod aeri quantulocunque faciles est, quia aer m quantulacunque aeris huttula in Vacud maximam satis exhausto quantamcunque vesicam tendere potest. Aer enim resistit quidem comprimenti sed non dilatanti, ac dlatari potest in infinitum, Elaterio proprio, id est circulationis generalis omnia in summam subtititatem si possit ditjicere conantis, vi, modo scilicet non tantundem guibi cmpriuatia, nihil enimi siue compersatione fonpotest. quam tamen tanto minorem esse sufficit, quanto liquor est gravior et minimatu pro Mercurio debitam usque 27 circiter pollicum altitudinem quare in Vacuo sufficienter exhausto Mer aquor semper de scendet, quantulacunque sit tubi longitudo, modo exigua ei aeris bullula suppetat quantulacunque. At in aere ordinario, ubi taptum necesse est avitat ab ipsa liquoris lapsu comprimi aerem extra tubum, quantum relinquendus intra tubum raresit, fieri potest, ut ab longamineu et paucitatem aeris intus relict poris ad compressionem tubi pondus desceptuu necessariam aeris extra tubum non sufficiat. ac proinde aut nintra altitudinem debitam extra liqua rem vasis subjecto stagnantem emineat, aut etiam quod est mirabilius intra duos aeres suspensum) maneat. Cujus rei aionem qutam elegantis modum, quia rsdicous dum hoc argumentum expendo, tnberi neq hactenus extare memini eve loco proponere decrevi aut non facile potest, id est aut si aer resistit dilatanti, (quod hactenus deprehendi non potuit, ) uti resistit comprimenti quantum sensu judicari queat +qualis aelhlis erculansio est