# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0200
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0200?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 102v, page id 00068532:0200
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 101r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
# Lines: 64 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

merito
sed u ed Mirabitur aliquis, cur ex soli tot phaenomenis
aeris gravitati ascriptis solum Baroscopium ei vere tribuatur)
hujus rei cauam rationem ut scentemur profundus profundius,
experimentis quibusdam navi noxis paranda est via. Sumetur
Tubu Torricellianus vasi stagnanti subjecto eximatur,
constat eum non ideo effluere. Prolongetur Tubus i
id est vel alius Tubus utsinque Tubo alio utrinque aperto
ad orificium prioris apertum exacte accommodato
necesse est non suspensum in Tubo manere Mercurium
inter duos aeres Tubi superiorem et inferiorem.
quod erit qui non minus quam Baroscopium commune
aeris gravitate variante nunc ascendet nunc descendee
externi
Ergo si Tubus Torricellianus non sit totus
Constat in Baroscopio ordinario Tubum  aqua Mercurio
repleri; ut at vero tentemus quid futurum sit, si Tubus
nonsit Mercurio plenus Ajo futurum esse, ut Mercurius
altius salito suspensus maneat considerandum est
Mercurium ei Tubo descendentem i Torricelliano inverso
in vas subjectum descendentem duo superare, primo
pressionem atmosphaerae contraponderantis, deinde
pressionem repugnantiam aeris ad difformitatem, seu ad tensionem intra Tubum, et compressionem
e enim aer in Tubo dilata vel qui enim compensantem extra Tubum
in Tubi cap capalitate relictu dilatatus seutensus est,
quod ita sentiri potest, si forumien in vesica qua
obligari potuit aperiatur, aer enim externus irrumpet.
Ergo aer extra tubum erit tantundem compressuset
quanto altior Tubus est, tanto major erit aeris
interni dilatatio quippe majus spatium occupantis,
et proinde tanto major aeris externi compressio,
quippe occupantis spatium tanto minus. Atin
cur ergo Mercurius non magis suspenditur in Tubo
altiore dia. Quia seu cur semper intra 30
circiter pollices consistit ejus altitudo? dicam
quia omnis ille conatus funiculi Tubus fuit
plenus ergo quanto est altior tanto etiam plu
Mercurii ei infuit, et exeo effluxit; Mercurius
autem qui effluxit in vas subjectum banc difformitatem
tensionis seu aeris incl inclusi in Tubo relicti
dilatationem procuravit. Duplicata Tubi capacitate et altitudine
duplicatus etiam fuit Mercurius ac proinde idem
evenire necesse est in Tubis altioribus et brevioribus,
quia repugnantiam fieris ad difformitatem.
Mercurii in vas subjectum ex Tubo dilapsi
pondus vicit. Hinc Fumgul vis seu dilatationis
aerisTuinclusi in Tubo aeris nihil agit
in Mercurium in Baro spio pendentem. Quia
a pondere Mercurii delapsi dilatantis destructa
victaque est. Sed tantum Mercurii quantum
tatius
pEtsi vero At vero tota ais
aeris gravi Quare nec aeris externi extra
compr tantam compressi quantum relictus in Tubo
est dilatatus, Elaterium i tanto majus quanto
Tubus est altior, agit in Mercurium residuum suspensum,
quia Mercurius jam delapsus huic elaterio aequiponderat
sola ergo gravitas massae aeris atmosphaerae
in se in se
in aer Ergo compressio sed gravitas, quae rei pressae dilatataeque eadem manet)
B. modus admittendi aeris, auferendique
axperimentui ven Tubi altioris
Evacuetur od ex Tubo superore
deflugu reliqui Mercurii procuratum, et