# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0201
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0201?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 103r, page id 00068532:0201
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 104v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
# Lines: 67 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

massae aerea extra Tubum Mercurio cuspenso
contraponderat hinc eadem semper ejus altitudo,
at quaecunque sit altitudo Tuborum. Hoc ut clarius
intelligatur experimentum fiat in aqua sed Elastica,
qualis est calida seu quae comprimi potest, qualis
est calida, aut quae aerem habet immixtum esto
in q
Tubus Torricellianucum vase subjecto positus in aquaaso
ponderis tantae altitudinis, ut Mercurium elevet
ad tantam eandem altitudinem quae est Baroscopii.
necesse est BE. Reliquus Mercurius aere vidinrario
pleno
Mercurio plenus c
Esto Tubus Torricellianus AB. vase subrecto C.
positus eodem mercurio ple eundem Mercurium
dinar
continente positus in aere vase aere clauso pleno
A dubo AB ita inverso, ut orificium B perpen-
diculariter in Vas C intret, Mercurius omnis e
Tubo effluet, praeter altitudinem 27. circiter pollicum
BE. Hujus rei ratio est manifista quia aer qui
est in  D. sustinere potest, tantum quo
suum
minus ultra statum ordinarium comprimatur
delapsu Mercurii ex Tubo AB. in vas D. necessario
comprimitur, vas d. enim omnem aerem quem habet
retinet, (neque enim in spatium relictum in Tubo
AB. transferre potest) et praeterea Mercurium
accipit. Comprimitur ergo hoc delapsu aer in
D. et aer per consequens in Tubo relictus proprio
Elaterio se dilatat, cujus rei Experimentum sumi
potest. Si Vesica flaccida intra Tubum in A.
alligetur, ea enim Mercurio delapso sese inflabit,
Exper 8.
seu tendet. Non ergo quicqua violenta est sed voluntaria
aeris in AB. relictiis tensio, nisi quatenus conjuncta
est cum ejus extra AB. in D. compressione, utiue violenta,
Aer vero ind hoc Mercurii delapsu comprimendus resistet
i Elaterio suo. Elaterii enim duo sunt Effectus
primum ut se dilatet, deinde ut resistat comprimenti
prior effectus dici potest tensionis conatus tensionis,
posterior resistentia compressionis. Conatus tensionis
abo
succedit aeri in AB. non succedit resissentia com-
pressionis aeri in. . vase. D. Est enim resistentia
aere ordinario
compressionis tanta, quantum est vis ponderis
massae aereae incumbentis. Quia ab ea non ultra
comprimi potest, quam in statum illum ipsum ordinarium
aere
statum, quem nos in eo sentimus. Hinc quia ultra
ab ea comprimi non potest. non poterit etiam
comprimi ab eo quod ei massae aequiponderat, id est
a pollicibus Mercurii 27 Sed quicquid praeterea
Mercurii imnerit, illud nihilo secius resistentiam
compressionis vincet et ex tubo . in  AB. in
vas d. delabenit, tantmque comprimet aerem vasis
D. comprimet. Ut appareat aerem vasis d. esse.  per. g.
compressum hoc experimentum institui potest. Immittatura
ei vesica inflata, haec delapsu Mercurii fiet flaccida
et tanto magis quanto plus Mercurii illapsum est seu quanto
Mercurius est altior. Si quis putet aerem in AE
aetiari dlalitine uo seli id n suiatum op sublendund
ex ipso Mercurio ab aere non purgato
expressus
ut autotibus funiculi videbatur
+ seu BE