# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0210
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0210?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 107v, page id 00068532:0210
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 108r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
# Lines: 86 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Nam quod in altissimi Montis vertice minor est altitudo
Mercurii suspensi hujus rationem facile reddere possunt
Cum supponant, aerem quanto est altior tanto magis
esse tensum. Ut scilicet funis in summo alligatus pondere
sui ipsius tenditur ac diducitur: modo scilicet aerem sumlum
in summo velut certo puncto alligatum et mosphaerae
superficiem, summam aeris superficiem aut esse
nullam, aeremque expandi per totum Mundum, aut
esse in summo velut alligatam, ut scilicet profundus
descendere tota columna non possit, etsi possint partes
innferiores, sibi imagirentur. ad funis instar columnaeque
ii capitallo ouispensae fulcroque carentu
altiorem
posito enim aerem in summo magis esse tensum
et aerem tensum vim pati, seq remittere conari
in statum aequabilem, sequetur aerem tensum attrahere
Conari; ac proinde Mercurrum pugnem oriri inter
nejlu
um
externum
duas aeres tensos nitus in Tubo AB. et Extra liberum
ac proinde ab interi interiore minus trahi, minus
proinde tanto magis eripi quanto exterior est
magis tensus unde etiam ratio reddi posset, cur Tubo Torricelliano 
in Experimto Magdeburgico liquor plane descendat
ec
tente
quia ab aere ejus summe tenso attrahatur. Et
cur vesica in sum in imo valle, aut aere libero ordinario
flaccida, et in monte aut Recipiente exhausto
infletur; quia vesica non minus rotundetur, si extus
ab omni parte aequaliter tendatur, quam si intus ab
omni parte aequaliter prematur. A+ Exrerimentum
quod hic propono controversiam dirimeee Nam
aperto Epistomio F aer vasis D. dividit sese proportionalit
inter spatium vasis AD. totus aer contentus in vas
si
vase D. et  parte Tubi FA; fit unum, et dividitur se
uniformiter per totum spatium DFA. Quanto ergo
majus est vas D. tanto minus tensionis recesse est partibus
singulis obvenire, ergo aer in FF FE. funa
tensionem retinebit pene nullam. Quod si igitur Mercurius
BE. non tensione funiculi suspensus est, tanto plus
ipsius delabetur quanto so minor reddita est tensio,
seu quanto vas D. est majus. Quod si non eveniet
pro certo habendum est non a tensione aeris interni
sed a pressione externi Mercurium suspensum teneri.
sii eveniet, funiculum et pressionem aeris concuriere
putandum est
Experim. II. Sumatur Elaterium quodcunque (ut
est lamina ferrea,) quod se restitudens circumagat
rotam A. et rota A. circumagendo allevet communicantem
Embolum bc. cui chorda ab communicat in
in Tub de xact adaptatum. Notetur locu
chorda AB.
in quem Embolus totius Elaterii restitutione elevatur
qui ponatur esse c. Oneretur Embolus ergo
usque ad c. ascendens oneretur odcpondere
solumar columnae fg sive ea sit sicca, sive
ex liquore in fubum infuso constet. quae tantae
sit gravitatis, ut mbopracisEmbolum
deprimendo praecise deprimat descendat infra f. seu ut
+licet gravem
pondere totius masso
penilus firma re constrctione
pec experimenta ad eosconvincendos
nu sifficunt, quibus ostensum est aeresque
compressons. Tubum esse Mercuriu
esse altiorem. quia ex eorum
Hypothesi aer  nn palitur vim
compressionis, sedsed ten
sionis, et aerem in sclopeto
ventaneo compressum non sua
sponte sed  circumjacente
extratente, (quappe tantundem
tenso, quantum ille pressus est
crumpere. Et ideo aerex
compresso Mercurium esse altius
suspensum, quia aer compressus
sit in effectu minus tensus quam
ordinarius, ac proinde minus
attrahat .Unde aer internu
tensus ad se trahens plus efficit
Haec illi quae nondum satis
firma demonstratione convicta
ant