# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0214
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0214?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 109v, page id 00068532:0214
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 110r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
# Lines: 71 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

aere interno cmp dilatato  externus
eum introrsum pellet; utrumque fiet donec
eousque donec atitd tensio compressiove
seu status aeris interni reductus sit ad statum
aeris ordinarii seu externi. Nec referet Tubu
quo in situ recto, an perpendiculari, hori zontali
an inclinato tubus statuatur. Ratio manifesta
etiam
est ex dictis. Nec referet quanta sit altitudo
Mercurii, dummodo sit minor pollicibus dictis, 27, (30)
idem enim eveniet, sive unius p duorum triumve
sive viginti po decem aut viginti pollicum
sit Mercurius, dimmodo ille pol altitudinquae aeri
externo aequiponderare potest, non ascendatur
Experim. VII. Si si Tibus per Mercurium
Ex dictis sequitur etiam praxis construendi Instrumenti
inclinationum, cujus ope scilicet sine calculo ac di
mensuratione ex aspectu disci possit, quis sit angulus
quanta
inclinationis; et quis quaevis inclinati in compari
si recto comparetur. Communis Baroscopium
conc hoc tantum habet sundatur Tu Inseratur
Mercurius in Tubum utrinque clausum sumatur
Tubus ab implendus aere dilatato, et utrinque clandendus
quod ita commode fiet si ad sum lampadem summe
Calefiat ratius claudatur, dummodo ea sit
vitri fortitudo ut ab aeris externi compressione
non rumpatur si ruplurae metus est aer non
nimis calefiat. potest instrumentum fieri aere
non dilatato, sed ita major plus mercurii
adhibendum est, quod tubi usum reddit incommo-
diorem. Tubus quanto longioi est tanto accuratius
subdividi potest, tantoque plus Mercurii est
adhibendum etsi usue aque commodus n Instrumentum
ita fe fiat minus portatile. Instrmento Mercurius
instrumento inserendus est antequam claudatur, cd
percuri po Instrumento erecto Mercurius insummitale Tubi A positus
Ast aerem subjectum, com-
primet, qui cum parum resistat, est enim dilatatus
ac proinde facile fert compressionem; ideo
Mercurius pene descendet ad fandum usque b seiusue ad e
Tubo. quo istu
Noletur maximius Mircdrii descenisus pervenit. atetur
is repraesentat situm machinae perpendicularem; noletur
descensus ejus minimus, seu locus summus, in quex qua descendere
incipit it idem est cum altitudine Mercurii Tubi a.
Notetur seu in quem pedit o Tubo Horizontaliter
posito, non scilicet perveniet usue ad a. etsi primo
cere
delapsus sit ex a. quia cum purgatus non fuerit, ideo
ut descendere possit aerem ex substantia su corpore
suo exprimet dilatabitque, qui non redibit i facile
in Mercurium ac proinde Mercurius non ascendet; usque
 spatium hoc aere plenum semper aere
in pleo
posito non dilatatus neque compressus imprimet spatium af
inter Mercurium ccdd et summitatem a. Nota ergo
r Tubi Horizontalis erit F. Adhibito quadrante
jam
l.90
perpendiculariter
exhausto
aquam
ut in Recipiente Magdeburgico aerem
aguta
un
esta
onso
Mercuriumque ex Tubo descendere videmus,
quippe aeris dilatati pressione eum
minus sustinente