# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0229
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0229?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3
# Folio 117r, page id 00068532:0229
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
# Lines: 57 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

pro pressione aeris contrn Funiculum
irca naturam aeris du disceptatum est inter hactenus inter Patres
Societatis, Teanuscum bena Albimes doctos e societate Torricellium
Pascalium, Gerickium et Boylium ab una; parte, et doctos quosiam
e societate jesu Viros, quibus astipulantur Franciscus Linus et Thomas
Albius ab altera parte. Illi statuunt aerem habere vim sese
quam vocant Elasticam
dilatandi quantum possit, his contra videtur aerem habere
vim sese contrahendi instar funiculi segechorda tensae. et
 intra vastuaccurate clausum suspenso,
ideo Mercurium AB in tubo CBr ad alsitudinem 27 et ultra pollicum
in vase cantenti
suspensum teneri putant illi a vi aeris etestica in Descententi
elastica; hi ab aeris cA intra tubum residui funiculo. ponamus
Mercuriia
corciter prope
totum tubum CAB fuisse Mercurio plenum, et digito remoro partendi
 effluente in vasis DE capacitatem, partem  tube CA reman
parte
sisse aere prope vacuam; dicent illi qui Elastrum defendunt,
ideo Quae diversitas maxime quparet in explicando experimento
Torricelliano. Tuibus CB clausus inc apertus in A. impleatur
Mercurio deinde invertatur, effluet pars Mercurii, residuaque tantum
manebit pars ejus AB altitudinis plus minus 27 pollicum, et
pars tubi CA manebit aere itaa propemodum vacua
Tubus hoc modo inversus cum Mercurio in eo suspenso, suspendatur
intra alium tubum vel vas DE a, idque jam
accuratissime claudatur, qui vim Elasticam defendunt, statuent
aerem DE elastro suo se dilatare conantem Mercur conari Mercurium
AB. intra tubum AA pellere idque facturum esse  nisi pondus Mercuri
supra
27 pollicum Mercurii cum ejus elastro esset in aequilibrio. Contra
autores funiculi dicent Mercurium effluere conantem secum extendere
aerem quantulumcunque inclusum intra tubum residuum CA, et omnino
effluxurum esse nisi a funiculo aeris velut pondus a chordatensa,
retineretur. Verum in Hypothesi funiculi reddenda est ratio
determinatae altitudinis Mercurii, quae in Hypothesi Elastri est manifesta
imo in Hypothesi funiculi determinata hujus modi altitudo servari non potest,
nam aeris in e  Mercurio vel intratubum et Mercurium
l
latentis provaria tubi superficie concava (quae capacitati minime
proportionalis est) varia esse potest quantitas; et ita effici poterit
ut aer tantillus intra CA residuus duplo fiat dilatatior, unde duplo
pondere dilatante, seu duplicilMercurii altitudine opus esset. Accedit
quod diversi liquores, servant altitudinem ponderibus recipirae proportiona
in tube
cum tamen ratione aeris contenti variare debeant. Itaque licet tita
aliquem in tubo superesse non sit negandum tantillantamen ejus quantitate adoportet
majoris minorisque ejus dilatationis rationem haberi non sit opus, unde faniculus locum habere
non potest, idqu quod imposterum habendum erit pro demonstrato
tet simelarum
in uno casu quam
in alio
et ex ipsa societate
agnitum est a chalesio
viro maxime inqu
uno et judicioso