# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0241 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068532:0241?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3 # Folio 123r, page id 00068532:0241 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 124v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068532&page=241 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068532/jpgs/default/00000241.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine # Lines: 103 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Annotatio de Vapore ad Hypothesin de Ascensu vaporum Aanotatio G. G L. in hac Explicatione aliquid supplendum, et aliquid immutundum puter eles difficultatis aliquid in hac explicatione reperio. duet doctissimus autos bullam bullas aere rarefacto bullas ex aquae pelli cula et aere incluso rarefacto constantex pelli sursum orem gravitiatem in aere communi, non per pondus a sapesstanti incumventis qu atqu itt oudam vel reddet ec mine sed per vim ejus Elasticam Heea edesrant omnes partes agat pers speciticam quam aer alas secus in nam is Elastica cum sutspre aeris ambit praer ed vis Elastica aeris inballa idmtjo tes em eris quae inclusicant si diversasit extenni non poti sparietur eadem sed prime vis Elasticateris comprimere comabitur comprimere enitetur conabitur aerem bullae inclusum, clastro debiliore praeditum; atque illa bullam vel reddet minorem vel dirumpet dupx duplicis effecti patu explicanda ergo ratio erat desideratur igitur, aliqua ratio cur atum cur aer incas sit arior ambiente, tum etiam cur pra comprimi sa rat se ab ambiente non patiatur. t haec resistentiae a calore deti nisi; sed rursus quaeritur a aer inclusus non patiatur. Id poterit oriri ab aliquo calore, sed ee recdenda ratio aliqua rati cas horem conterri satasse cons non apparet unde calor in aere incluso, potius quamm cluysus sitara plus rarior sit amliiente abiente, atque adeo a ratio simul priorisessestis forte aer (ubi forte aer in aere ambiente, nisi vullam a loco calido et uoer ambiens et inclusus aque rari erant) ad locum frigidum nesciu quocasu secundo, posita jam resistentia bullae perem rarum marore atris intra bullam varitate, ejusea resistentia continentis, contra compressionem aeris externi, ndeoque posito daribullas quibus inclusus aer sit rarior aere ambiente; non putem a vi elastica ascensionem talium bullarum pesi posse quia vs elastica, tum quia vis Elastica non tam sursum quam deorsum agit; tum etiam quia revera tanta est vis Elastica intra ballam (pro ipsius magnitudines quanta in aere ambiente, eo ipsa quiaus pressioni resistit, quia nempe quod vi elasticae aeris rar defitcalor supplet, vel quaecunque qualis dixi esfervescentia resistit hujus compressioni bulea itaque ascensio omnino ascendentis o ascensus bullae talis a pondere petendus erit, cum nempe tota bulla composita ex pellicula rariore incluso aquo exa et aere rariore incluso plus minus ponderat quam aer ambiens paris spati minus darus paris cumballe spatii ut bullae ex aqua aerem intoincludente vim in paris cum bulla spatii. Itaque si volumus bullas aubiente ascendendi habeant in aere attollantur ex aqua e aquae aerem includentes oportet ut calorem vel aliqua effervescentiam, aut analogum aliquid petamus aeris inclusi rarioris raritatem contra compressionem aeris externi sustentare statuamus, ascensum autem a pondere derivemus. Pr sed pelliculas autem admodum tenues esse necesse eris quod ita determinabumusi aeris inclusi dimeter sphara radium diamatro AB, tota bulla diamietri AC. ratio densitatis ad quod ita determinabimus: sit in aere ambiente ad densitatem aeris in bulla sit ut d ad 1 aeris pondus ad aqu pondus aquae ad aerem ut 800 ad 1 se habet ad ) ( - 10d). itaque 5i pondus aeris in AB sit p. pon sp pelliculae spatium ad aeris spa inclusi spatium ut AC cub. = AB cub ad AB cub. pelliculae pondus ad aeris inclusi pondus ut inratione composita ex hac et ratione 800 ad 1; adeoque habebis pelliculae ponbus, erit pellicula crassities ad radium schaene aerit inclusi in ratione minore est quam est 2o iqu 20 - rad. cub. de 7900, ad radcub. de squo id ad qur id est minore quam l. ad a An potius dicemus a calore aerem intra aquam nat uti aquam ex aerem ex aqua igni imposita nasei 199 constat; aerem autem natur esticae seu densitatit YG ali b aneu B 96 0 An dicemus aerem inclasur dintius dintiqe calorem passent autequam dilutarettur, od pelicula bulva amblentis rensum m oo aca ed, s dicatdtionis impedimentum sentir et vel dirumpet suic dintiussuum calorem conservasse quod calor efficit, inem quaedam Termentatio seu explosio effervescentia vel fermentato efficere posset vel alie causa adventiti erem dilatans efficere posse producens ac dilatans efficere posset et dest numerum quo aerord est gravior aere intra pellicutam incts dico crassitiem pelliculae aquea se habe ad radium aer sphaerae aeris inclusi p 20- B000-