# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068536:0009
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068536:0009?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Nachträge LH 37, 7
# Folio 5r, page id 00068536:0009
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068536&page=9
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068536/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
# Lines: 68 recognised, mean confidence 0.98
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

cognitionem nostram praesentem comparare soleo
cum amplissima quadam Caberna mercium plurimarum
ac diversissimarum, quae per negligentiam Domini ordine atque
inventario destituatur. Cer tum sane est, nostro praesertim
seculo magnum nos habere doctrinae solidioris apparatum, sed
ita per homines et perlibros dispersum, ut neque noscere satis facul.
tates nostras, neque iis uti possimus. Cum igitur maxima sit
eem ipdicis et Repertorii, mehitilitas Duo autem
genera sunt Repertoriorum, alia enim Alphabetico ordine disponuntur
alia reali, utraque suos habent usus, sed illa  potissimum ad utendum
jam cognitis, atque haec vero magis ad ponoeria scientiae proferenda,
rerumque analogias et causas intelligendas.
Porro duorum generum sunt veritates utiles, aliae enim certa
quadam rationis analysi inveniri possunt, ut propositiones Logicae
et Metaphysicae, et Theologiae jurisprudentiaeque naturalis, et politicae
e Getueciae et Mathematicae, quatenus a materiae conditione
abstrahuntur. Sunt tamen et in his aliquae tam pulchrae et reconditae,
ut et usui aptae ut in Aliae non nisi per observationem Historiae
sive civilis sive naturalis disci confirmarique possunt, quallae sunt
in Theologia nevelationes in Jurisprudentia leges arbitrio sumano
constituta, Medicinae maxima tomererum natura majorque
plysicae et Medicinae pars.
Nos missis nunc aliis solius Historiae Naturalis 
rationem habetimus, cogitu abimusque qua potissimum ratione
velut Tabulae quaedam observationes hominum ita digeri possint, ut
omnia quasi in Tabulis quibusdam in conspectu habebantur. Nam
si rerum proprietates apte intabulentur, ut analogia m apparere
possint,  ordinem, cognationem et harmoniam erum earum
tunc uti
inter se, atque adeo et originem earum et usus detegere licebit,
quemadmodum enim ex Tabulis numerorum apte collocatorum
pulchrae proprietates  nullo negotio s eruuntur. ita
si ordine collocentur numeri quadrati, statim apparet eorum
differentias esse impares ordine sumtos, unde jam appares ratio
Quadratos numeros sola additione construendi
0 1 4 9 16 25 36 49 64 81 100
11
13
15
17 19
Et, si quis a me postulet dari sibi duos quadratos inter se proximos
quorum differentia sint quadratus, statim ex Tabula ei dare possum
16 et 25 quorum differentia est 9. Similiter in natura, si aapte in
Tabulas redigantur declinationes Magneticae vix dubito, quin mox
inventuri simus vel causam, vel certe usum ejus  maximum
ad locorum longitudines inveniendas, si enim per Europam passimubique
ab Astronomis obfer  quotannis observaretur declinatio, collatis
observationibus possemus pro quovis anno velut Meridianos catalogum
conficere  locorum quae eandem, habent declinationem, tum gradus
varietalis pro variante longitudine et latitudine, tam vero tum
tum eorum quae eandem habent longitudinem vel latitudinem, declinationes
autem  gradatim diversas, denique quae sit cujusque loci
anuua mutatio. Quae sisatis constans observetur, ut credibile est,
poterimus ex observationibus terrestribus procedere ad marinas et
praesentibus declinationibus ex neariorum nauticorum collatione habitis
praevidere quae dato anno dati  loci futura sit declinatio, et
contra ex cognita declinatione et llevatione poli aliisque circumstantiis
exacte satis definire ubi terrarum mariumve simus.
Ex quo uno examplo intelligi potest, quantis bonis negligentia
nostra careamus, tantae enim rei constitutio certissimus unius
devennii putus foret
+ ex quo
viri docti
certatim in
experimenta
incubuere
aut ordinata
=ad usum suffectura