# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068536:0018
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068536:0018?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Nachträge LH 37, 7
# Folio 9v, page id 00068536:0018
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 10r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068536&page=18
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068536/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
# Lines: 62 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

post aquas ex terra crumpentes sequitur Aer, cujus incitation
quibusdam
motus est ventus
Hunc oriri putat Aristoteles cum solis aut terre
Calor maltum vaporem elicuerit videtur autem exhalatio fumosa potius
nrnga
terrae quam solis calore elici. Hanc enim terra emittit etiam cum sol a
nobis remotior. E nivibus quoque consurgunt venti; quin et aura con furgit
ex paludibus lacubus et fluviis, et ex mari licet tranquillo procella
Sepe numero cum regiones terra motu quassatae sunt, exhiatibus
crupit ventus, et postea non paucis diebus inde spiravit; cum nullis
ignis ex iisdim hiatibus erumpere sit visus, nisi forte initio eructationis
quod terra illic icculta incendia contineret;  in locis autem igne refertis
exhalatio fumosa seu ventus facilius gignitur quatuor autem speciis
terrae motus videntur esse, tremor cum vibrat terra sussio cum sarsum
ac deorsum fertur; arietatio cum contrariis ictibus quatitur, inclinatio
cum mare vel fluctus velutatur, vel navigii nutat. Sed tremor noxius
non est quod eum faciat vis venti distracta in partes, nec saccussio cum
vis distracta terram sublevat iterumque demittit; cum vero ventus omnem vim
in unam crtem convertit ei periculum creat; at arietatio terram ravo
labefactat, quod alter motus alteri renitatur; inclinatio autem plerumzue
damnum dat loca evertens propter magnum venti impetum. Sonus.
terrae motum antecedit aut sequitur, interdum est sine motus fit autem
cum spiritus per rimas fertur, et percutit quae obstant; ex amplis caremis
soni magni, ex angustis exiles ex tortuosis et inclusis varii et terrible
in humidis rancum sonat, maxince necurris flustuat in stagnantibus
Tetrum odorem in aere subterraneo g procieat vel internus
in duris et solidis fremit.
amittunt, et plerumque moriuntur. sed materia quae uritur quo magis venenata
fuent, eo magis spirat grave quiddam et mortiferum; lnprimis autem dalis est vena
pyritae calmiae aut similium
pisenis mons Carbonum qui abest a Zaticca oppido, duobus millibus passuum, is intus
ardet, et ignis iteterdum erumpit. Bitumen siccis extinguitur aquis alitur
Subterranea gignuntur in vasis, qui sunt canales, et hi montibus
At sulphur extinguitur aquis
continentur. Aquas autem plurimos montes parere patet: um correntes
terram primo mollem protuunt deinde rapiunt duriorem tum saxa quoque devorvunt
et sic locum excavant sive planum sive declivem. Cavernae fiunt tinctu tem
poris profundiores; et latera ejus assiduis pluviis resolvuntur, humoreque calore et
frigore molliuntur, saxa devolvuntur, inde praeceps eminentia mutatur in declivem
Hinc fluvii fluvoit in vallibus inter montes quos peperere.
mirum non est superiores motitium planities saepe longissime continuatas
esse; item novos alreos fieri, veteres deseri, inferioresque pdanities admodum
litas gigni ac proinde montes admodum a se aliquando distare. Caeterm
et ppiritu in terrae motu montes oriuntur. Montes interdum attolli
atque augeri (+ sed aliis altroribus minutis +) certissimum invicium praebent
arboles alte sub terra latentes, tum putudae quas persaepe videre licet, tum
sic in saxa commutatae ut suns cujuscunque truncus et rami subaspectum veniaut
cortex a ligno non facile internoscatur.
Ferrae canales sunt receptacula eorum quae interra generantur, sive
fossilium. Hi sunt canales sunt. Commissurae sorxolum seu fibrillae
tibrae, et venae. Ex animantis venis sanguis funditur in fibras e
flbrillas, in terrae vero venas humor ex bibris plerumque infunditur
charo ex venis in fibras. Commissurae saxorum gignuntur vel simul
um saxis, quando materia tenax calore coquitur in lapidem, at non
lenta similiter cocta humiditatem tantum exhalat, efficiturque ferra
terrae calor, vel vis ignium urens, ut cum metallorum fossores durissima
quaeque saxa igne frangunt; tunc enim adusta emittunt pestiferos
halitus, quos qui hauriunt tumescentes subito sensum omnem et motum
Ignis subterraneus alitur materia combustibilii iaprimis bitumine. Est in
porro hinc
triabilis a vel gigunntur post sara, comni cum fioris et venisortus