# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0036
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0036?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folio 18v, page id 00068537:0036
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 17r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=36
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
# Lines: 68 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

quantum a latitudine aberraverimus. Hinc
autem poterit  calculo satis subtili supputari
quantum et in Longitudine Machina exerravent
constat enim de effectu quoad Latitudinem, constat
item de proportione mutatae longitudinis ad muta-
tam latitudinem. Hinc supputabitur ex dato
ernore latitudinis error longitudinis. semper enim
latitudo et longitudo sunt sibi proportionales id 
complemento ad angulum rectum, ac proinde quantso
minor est Latitudo tanto minor est longitudo, et
Contra. Haec machinae Hydrographicae recti
ficatu est bli unversalis, a coelo et sole.
independens semper in potestate Et si inrma
tronis mutatio continue observabitur calculus
rectificandarum quoque longitudinum ita exactus
erit, ut vix gradu aberrari posse putem
Difficultas Machmae Hydrographica in distan-
tiis ex hubendis ideo magna est, quia aqua non est
stabilis et quieta, ita ut navis in ea feratur,ut currus
in terra. Et aqua saepe persequitur navem, ut
quando ab ejus currente fertur non ide ergo tunc
aqua rotas circum agens discrimen dabit, aode quod
currentes modo adversi modo secundi, modo obliqui
haec omnia curbant. idem est in ventis, nam
et venti sunt aeris currentes. Aestimari posset
instrumentis certis quae sit vis venti in navem data
obliquitate, datoque velorum positu ita aestimcari
posset celeritas cursus navis excalculo; et
fateor danc restimarem diguam exquiri, caetrisque
complipa
tio
addendam. sed tamen curientium cinsideratio rem
perturbat. Posset proiicialiquid ante ravem, quod
in linea cursus, quod assequamur autorelinqui
quod attrahamus. Idque sepe repeti, aut salse
quamdi ex omnibus apparet idem rerum status
semel, atque inde fieri aestimatio. Sed haec omnia
Crediderni etiam cum ventus non fe impellit quod ita tenco. Ante omnia facile fie, adt rota b. possit
per incommoda, atque in certa.
navem, non tamen portare, et ideo rave licet
Secundo vento provehente aeris tamen sibilum in
contrarium esse posse in canali. Sed quomodo mvis
sibitans aer egredietur canali contra ventum: aci
dabimus ei exitum in navem. Hoc optimum. ed
videtur totus aer impelli cum nave, unde et sagitta
relabens Ergo et aqua eodem modo, t super
ficiaria inprimis non nihil sequitur navem. 
Et omnino si navis quodammodo currentefera
Ultud tamen observandum: quando currens fert
navem, ab aere ex aere, quando ventus ex
aqua nonnihil sciri posse celeritatem. Phaesertim
di utrobique machina talis sit ut non nisi motu conspi.
rante feratu. Quod fiet si sit machina in qua
ois actio in contrarium seu reactio rotarum impediatus
eta aperta conmunicaoe, utque F.  ex. g. rata
d accpiat actionem a b et tum si quis impetus agerer
q
 mai nom popis eti
a nonnhil non posris eosi selistam
n
L
et
regadi quidem progredi sed non regredi. Et per consequem
etuo rota a. sed ut rota a nc ire quidem celerius
possit, quam impetus impellit a rota b quod
efficieme
deni
ce modum qui mihri in mentem