# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0215
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0215?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folio 108r, page id 00068537:0215
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 109v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
# Lines: 111 recognised, mean confidence 0.92
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Frictio in Axe A, vocetur a. at fintio  quam efficie volumus vocetur f
fit autem frictio minor explinibus causis, primum quia quanto rota B major quam rotas
absolvitur frictione super axe N, itaque N rotae A semi
e
diameter vocetur , solae verd B, b. erit frictio in N ad fuctionem quae fuisset in A
eo minor arcscircuti
angulus frictionis in N, ad argulum frictionis in A,  recipiocus  radiorum
seu ut e ad. b. praeterea frictia quoque in axe N. fit minor quam esset si axis foret A in
quantum circulus N est minor quam circculus  radius BN est minor quam rodius. qui radius
cum sit y. erit fractio eatenus ad frictionem a, ut y ad e. Has ergo duus rationes
componendo erit frictio in axe N ad frictionum quae foret in a, in ratione composita
et y ad e hoc est in ratione y ad b. quae multiplicata per numerum
extio rotarum dobit frictionem novam totam f, entque fila faequ.  A ay: b
sed  debet dis esse talis ut resistentia ipsius Y multiplicata per. sed y debet esse tatis
ut colinder RN salis  habeat firmitatis ad sustinendum cum aliis totidem quol geminis sit
polindris, tantundem quantum sustinere poterat cylinder A,  samt autem cylindiorum
in resistentiae, ut uubi ex radiorum vel diamltiorum numerus autem cu lindiorum est r
ny aeque seu y aequ e C Zn
.Habemus ergo tandem.
faqu. nac: bet. seu f: a::  n:  Unde patet f, frictionem
nunc enistentem, fore minorem, quam frictionem quae communi modo existit, si 
quadratum numeri rolarum minus est
quam qu cubus rationis sb ad e. Hinc sinumerus rotarum
 sit etiam 2, (posita rota B esse rota A duplas
utique quadralum ipsius 3 quod est 4. minus est quam cubus, qui est g. ae patet etiam
sit 2, et  ratio bld e, seu b
funtiliter imo damnose pluces quam duas rotas assumtum iri; at quanto major assumatum
eb minorem in axe fore frictionem ubi in meli etiam
aliquo opus limite nam se si illud tamen considerandum non plane negligendum, aliquid
itiam frrctionis fieri, in ipso contactu, quo axis A rotis B et C incumbit, ut in
aauto mnnjorem, quanto major est rota B. seu radisus BE in pluribus enim esse punctis contirus an.
apta B vel C
Porsiderandum etiam est frictionem in axibus Afieri minorem, si axis sit minor modiola
ita enim contactus est quasi in linea, tantum
e
( sit axis immobilis , modiolus n
axim autem a modiolo in linea
en ducumbit, eo latior fit haec linea corporibusipsa vi magis adse accedentibus atque pene
aliqua hic etumnascitur
sectione modioli tantum in puncti contine
stentaculorum pluralitate utilitias, quod ntmnorum eo minus singulae lineae in singulis
xattingit commoditates, quae quem ad-
utet sectionem apo
tantibus + es ratiociuationes priores omnes mu
dum et frictionis diminutio properie quidem ad eiem Machinalem, quadenus ineo consideratu
linea cop actus fit erassa.
Himinatio tresistentiae auctioque vorium, non spectet, quemandmodum dici non pt frictiones diminu
tonem ope antuc eixunsiae factam esse, rem mecani per machinam per machinam
Qois landere aliquid pertinax in morfario vescit ulu
vel Deorsum nitendo ope cont ab altera ex remplate
decidut Tripau
si o (mobilcentr librae existente in medio), quam brachiis ipsum attollendo, qui
efficere ut poute
gran corpere annexo, quam eum tanta bi deprimere, ita enim possumus eum lente abtillere
are ut melrus faciet ut pistillum
Corpuserigeo, quam erectum inclinare. simuiter meb
n ita si quid alternis ciendum motibus sic disponitur, ut cum primum quidem movetur corpus
allud vicissim moveali
aut elegantim dentispar
aliud vi flectatur quod postmodum facultate clasticu se restituem
aculas in toremmala elaborant, primum enim artifex pede sibus ectam vectem premens toreuma
in gorum ducit hastulamque superiore in loco positam parilec eflectit, quae sibi mox suam reparam
Eens illud ille. hum sua per vestigia
versat iut accurate tornetur sic aliquid subtiliter et delicate secturus, ut serrulam recta addueas B
hac enim adducta magis
rectitudinem, funiculumque cytindentu versatili complicatum retra
Unde videmus quae compendia
educasuircum ex adverso statuito, ac medio nervo serulam allius at
Aufeisacomate nascantur. Ita alternam operam nobis praestat potentiae
Rectetu arcus qui se moxtrestituens illam, vicissinreducit
cum plana vitra expolientes in specula, intea ipsa et lacunar
acillum inflectunt qui se restituere sentans viElastica speculum valide quantum opss
pus est applicat ad subjectum planum, ita ut ad artificem pressu immunem nihil alium spectet,
Elasimate vet
vale quid etiam continsi
cap. 2. Impetus est causus motus proxima. Hinc fossam praettio cursu faciliu transsilimus
hinc gravia ut in fure pendulo impetu concepto rursus assergunt. Cam Adde quod motus non est
rem corjendum sit. Sic ferrae ae ausae cubiculi
uam steculum urgere retruhere contoru vere
ostio infixae magnetem almatum applicui (p. 14() et siquidem vaulo velocius magne
repagnat motui si ceterius in
tem t traherem disingebatur ab ausa, at lentius trahentem substequebatur ostium. Hinc
Tenerrimus nascentis b pugis cauliculus incum
si moles tanta
causa motus cum in fluxu con
idem corpus magis
moles ita raptetur, ut aequali tempore triplum spatii conficiat quod
eutem glebum diseutit fohissima marmora scindens caprificus loco modet
quae linte ficut, plui maximam vim habent.
majsri binopus eut. (+ sed hoc erroulum, causaque cerroris paucis nota 1) viu entus
rgo et ut verba ejus sunt, erit reciproce ratio tarditatis and vebertatem, 40e est minoris
in poptetur ut
p. 144. Fmi est ex leuissimis lini aut Capnabini corti
centrae ad maiorem icolentiam
Consa maceratione et plurima
Galusculis in sprvam panter 
conflantur quodsi dissolvatur, omnis spira non
junsioe extennati particulis, in spivam contortis filum chaeret. E
sili partes spira dissolvitur facta in contrarium revoluoe, quo autem laxioribus
contortis funiculus ex pluribus funiculis crassiores rudente
oris flectitur eo facilius villi singuli es caeters quibus implicantur extratantur
colerent fumicalian
et uno ab aliorum
cto amalitudo spatii fuciliorem exitum proximus relinquit ex quo fit facilius
filo enim ngorupto aut extracto facirior est in contrarium revolutro et
autem non tagtum in contrarium saepe
laxiores, paulatu
pe et Flius pill fit anreu
olliqua fita facilius extraruntur; su
revolvit spivus, sed vu educit, oritures
oe suti pra