# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0227
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0227?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folio 114r, page id 00068537:0227
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 115v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
# Lines: 77 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Casati plar cula G
capi 15. Exnomodo naves agubernaculo moveantur effe mira. Jacobi Eist Can. cgu. 3.
et crisa Chech. iest. 5i posset mavis corrverti modo unius modo alteri
lateris remigibus ce santibu atemo vento navim impellente modo passo modo con
tructo velo, ut me observasse memini, inquis nmex insula seesandia pter fretum.
resundicum in scaniam naviciolo transfietarem (eD praeca gubernabilum
cum navis qurescens a gubegnatore convertimi, qui guberparuli femonem moves est
potentia applicata decti, cujus haspomochumaqua. Quod si aqua simul etia
recedat est vectis mobilis de qui sup hypomoihlii mobilis de quo supra. At
cum navis in mota est, qubemantum  ea vis invat ad conversionem potius im
exei. rendo a et gubemamtum potius resstendo quam agendo conversionem
lefficit et quo velociifertur navis obgiam aquam puora scindens quae incurrit
erbemacul Cd Gubernaculum exhemae puppis planae faciet gonoret in
imerjoribus navigis maritimo itineri destinatis. Nolavitamero aliquando 
poiriis ad deverendas infossa manu facta merees fubricatis fusse ebernautum
in
ex pupni extrema cum in aculum assurgente uasi candae in modum elavum
longiti protendebatur apici puppi insillens remo abscmilis tantum quatenus patmula
puto latior, nec juxta scapi longitudinam virecta, ed inflexa intraaquam immerc
gebaturi; capulantem tem onis jungebatur naviet plano, ita ut suberncculi
pars externa suo pondere recidere nequiret ac fundum alvei non peteret
sed patiunta paulo infra aqpao superficiem coun sistere. Hinc enim fielat it temonis
a capite, in alteraliam adducto partem in eandem puppis rece
deret aqua resistente patiuntae, ac proinde prora in oppositam parten obverteretur
gerinde ac in cymbis gubernaculo destitutis cumremi ad latus extremae puppis
certeste inmersi caput ad se retrahit nanta poppim ipsam impellit, et proram
inopnositam partemouertit. Adde quae de faribus clavo arentibi in
(inbemaculi ad puppis latus
constituti potissimus est utue in fluvns. Htrum navigiorum tari quora quam puppis oblique
Abante sinico pay. 123
berneculum autem constat ex cysindio obrique descendente
ala triangulari utplurimm susim espiciente barsus latus
lantum cylindio consunt cuiinfarum est. Quamdium ala sursum respicit, nit impedit navis motam
essumentes in aentum desinunt
aequaliter enim aqui hinc et hinc fluit ac proinde navis fertur circa mipefus
iaxta suppis longitudinem atri
a vento aut a lemisibus impressi directionem lidem dic cum navis lahitur
nota impetus
quam sequitur
is aliquid forturto interveniat a quo tuibetur motus et praeter nautarum votuntatem
alio flectatur quod si convoluto circa suumaxem cylindio ala in hanc aut illam partem
veitatur, jam occunit aquae aquae ex cuiqus resistentia impedimensum objicitu navi
nn recta feratur sed in alteram partem delorquetur): nam si
depresso temone qui prius
inter gubernaculura
erat hortonti parallelus ata versus navim inclinetur, aquigame bernaculim directum
restituere, quapropter puppim ad dextram tratiens, illius ad dextiam resistens (clavis
t et navim iercepta resistit atque interfluens conatur aequam
scilicet dexlio puppis lateri adjacet9 proram obvertit ad sinstram. Atsi
habernaculi ala in oppositam navis partem extrorsum vertatur, obviam habet
aquam externau qua resistente repeltitur, pappis in simistram et prora indextra
convertuur. Quodsi utam Triangularem placeat potius cylindio subjixere, elevato tenone
ala accedit ad navirr et depresso temone atque recedit a pavi, qua propter ibi poppis
eellitur in sini stram, hic ab aqua intercuorente trahitur in dextram, motus
oppositi prorae aveniuit. Ex his facile mno lestiti, quid praestet gubermaculum
nter puppes ductum pontonum, quos impositus pons jungit validusque rudens
conguae longitudinis retinet, ne secondo (lumine rapiuntur, prioeut Renim in
ham vel illam partem Gubernaculi ala vertitur, obvium habet inverjectarum
aquarum impetum quo propellitur in adversam partem eaque radel trajicitur
laviis passim videre est
probabile est comversignem navium fericirca illud corinae punctum quod re–
flumen ut in pado et alris Galtae (isalpinae
spondet maximiamplitudini navigii, nqu in majoribus navigiis praecipnus matu
puppim versus et tienlem
persus porant, sed cum prorae projectura sit inbabilis si parrs suprema inspiciatur ideo
ili statuatur hoc est ubicarinae congitudo bessem relinquit
malus est circa mediam totius havis longitudinem, ibique fit conversie. Caeterum qui navis
folmam tornentorum bellicorn dispositionem ac numerum observet affirmabit centrum
gravitatis inter oam puppim et malum praecipum esse interiectum praesertim
cum id necesse set ne ventorum vi prora nimis deprimatur. Hinc in minorbus
Duberdendum ubi cylindem in aqua
videtur naae consentaneu corpus externo, impulsui
2
havigiis malus proxime ad proram accedit
ita obsecundare ut quam minima totius corporis motu impressus impetus partem
natans percussus convertatur
psun puo sit ne tuus srat nassi