# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0267
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0267?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folio 134r, page id 00068537:0267
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 133v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
# Lines: 63 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Ut experimento determinetur, quinam a
angioli pendulorum in aqua quibus velocitatibus respondeant
e
 sit canalis longus horizonti parallelus, aqu pleus ABCeaquam
e continens in cujus duabus crepidinibus AB DC crena intercisis
qu incedere possint duae retulae EF, communi axe connexae, circa quem
sint mobiles cujus axis medium H, fu cotrahal funis HG 2otae G
circumactu tractus ipse; Tantum opus est ut motus sit unforimis
continuus, quem non puto alia melius ratione haberi posse, quam ope
Vasis, infra perforati, a quod aquae flxabtatisa sufflcientis
afflux sumper ad eandem vel etiam abundantis affluxu, semper plenum
maneat, unde aequalis semper aquae pressio erit, propertim in si in summo
rursus sit nonnihil angustum, ita enim inaequalitas plenitudinis ob affluxum
nimium parum erit notabilis. Aqua autem effluens continue dabatur in
potam, quae cum rota G ad eundem axem sit firmata; rota autem
M, asperata esto, ut facilius circumagatur, sed exignis intercisuris, ut
aequabilior sit motus. ita post primosaliquet, circum actus rotae,
mox aeq aequabilis motus reddetur rotae Mvel G, adeoque
s axis FE, rectus in quo mope
regula cum circulaxem cum axe, autem movebitur pendulum
ter circularis, adeoque et
rigitum, seu regula circa axem FE mobilis pondus infra affixum
habens quod aquae immergitur, angulus autem seu potius tangens anguli
Illud etiam dubitabile adhuc in retam obscura videtur, utrum
apparebit modo supra dicto.
idem eodem existente pondere, ide sit eademque velocitate idem sit
angulus nono contrarium videtur, esse verius.  nam et ventus al
elevabit altius perpendiculum levequam grave. Itaque experimentum
ent instituendum non Hinc etiam turbatio erit, quia ob regulae
ipsius plus minusve immersae pondus. (quod non potest negligi quia
regulae quae pondus magnum sustinet, debet ipsa non contremnendae esse
gravitatis ) variatur pondus penduli. erum experimento cum
determina D illo  ipso determinato perpendiculo, quad in
quo in navi aut flumine, volumus uti, vel ei pondere aequali
sinc famente volumus, sumt puius in canali sumto, cessat
imo videtur adhiberi posse
Canali qexiguo perpendiculum pondere altero majori ae quivalens
et hac difficultas laro et si
quoniam majus licet quidem debet esse firinius sed possunt edus et
in
deo ponderosius per se, sed ope compensationis ab utraque parte
regulae, et r excavationis regulae pondus ejus satis dimi–
perpendiculi, so omnia sint
nui potest lonsitudo autem ana
proportionalia nihil videtur immutare.
Operae pretium autem est experimenta hac de re sumi
latent enim hic arcana non contemnenda circa intimam
naturam gravitatis quae ex solis principris mechanica
comprunis detegi non possunt conzoncalis aut siam
possemus experiri jactus aquae quo anguto, quaque vi in qua
altitudine sustinere possit pendulum. Item jactus aquae
perpendiculuris versus tenit quantum grave sustinere possit. Videtur
esse in gravi continua quaedam pulsio sursum, et redescensio ex eo
orta quod aquae fluxus sive jactus non est uniformiter continuus
quemadmodum nec gravitatis ipsius. Sed prout initio major est
conatus gravitatis (differt enim proangulis) eo celerior fit descensao et
plus descendit ante quam aqua rursus vires resumat, quam postea ab
aquaer denuo incindescente sursum pellitur ante vires impellentis iterum
e seed cum aue bux deveniat, ubi maecise tuntundem
cotasidone  interval desiendit, quantum imminatione impetus
tum eo incndescente ascenderat
B a
ua a