# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0315
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068537:0315?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folio 158r, page id 00068537:0315
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 161v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
# Lines: 77 recognised, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Scheeps Boco en Bestier do N. Wvitsen. Romain de Hooshe lv. et fecir
selionde en hedenda eysche Schecps boiWo en bestier Wvaerit Woiitloopigt oeit verhande it de coiise
c
van scheeps. timmem by Griefkeu en Romegnem: scheeps a defningen, striiden, tucht, straffe, oetten en 
geooontem. Benevens Evenmaetige grootheden van schepen ouses tiits ontlect un alle hare deelen verschil
van borver tuschennitheempeher en onzen landaert: indiseh vaertuygti, Galeyboro, hedendaeus sehre Scheeps
plichten, verri t met een reex, verclaerde Zeemanspreekiovordem eu benamingen, bexnreven door
136
Nicolaes Witseu t’Amsterium bu Casparus Commeliu; Brocu en jan Appelaer Book vertoo pex Anno 1671 fol
il Commendatore Caito Antarico ve l P0730, Eques Romany  autori unsit veteres navinm riguras ex noremoribus
et nummis. Item ollectanea Pyrihi Ligorii iquitis Neapolitanit collaectanta
Tiassens schoepbestier aut  of polite
Stesess temmerinus Bartiolomai Rescentii Komani Invinitur et liber
Ilalicus sabis grandis hoc tit. Vel vera et reule arte della naviyatione del governo e disci plina el mare e di le
combattere in armate esquadione. Romae editus. Et alius plorentiae lui LL. l’Architettura nacutica di vascelli etc
De Gullicarum nnoium structura e regimiie p. Founiem item Hobier; in Germanico, sos. Furterback, et Lcond.
Fronsperger. Dicit nmullas hodie cartas arcanas esse ind ci itineris, omnia nota Bataris et aliis sciri, nec tamen
posse utros eos itritori olim Groentandiam tantum Biscainiaditant. Ait patre suum cornel. Witseu
se reperisse multas figurarum vandicam delineationes. Adjecti versus sama Temullii professort, vinversitatis Noviomages;
Wvitseu 1. U. d. et senutor. Amptelodamensis
M. Meybomius ad vitruviui.  atmarius ad memnonis fragmentum deaniremibus videri possunt. Patnoriusequitur Mesomii
pag. 47. Ziet bus Wdechelus in Zijn boek gesta Dei pertrancos. Cum sit lober tontum hypogiraptius
Pay. 4) habet propositiones quasdain de navium situubi motus, et velis ubi supponit, ventum agere in linea ad non
obliquitatis suae sed ad velum perpendiculari, ut ab. ut ab velum cd ventus, ravis impelletur in de.
pa. Wvitseu Nontic. p. 1. pag. 177 toee gexielt schij, nevens andere une meene schegu geboven. il n’y apas long temps dit
il qu’on a mis à coudres un vaissean  en mer, qui estoit a double fones. Sans ballastom lest, il entrot dans l’ear à  po
E voila la construction. Ou bastissoit deux pesits vaisseaux leur Rielen) fonds sur l eau, et par jointe l’un a l’autre par le bone
chaque fondt d80 prieds. Le vaisseau tout entrer 32 preds d larseur, 19 de creux or dC pro fondeur. Il porton 50 pieces de
canon 300 hommes, et des provisions pour trois mos, of coarmeer last droey 50 Engesche tonnen. il estoit bonvoitrei
dont les raisons estoit, la multitude des voiles, et la legereté du bastiment. ’n ean passant entre deux fonds weerhie
kem van het afdriiven en omslaen. De K’el vas met uitstekende houten voorsien dic het
suia voor stooten, tegente grond behoeden. Geen schip luisterte 70 vel nae zyn oer als dit jen
duecks om dat het lvater, l’geen tusshen beede doorgong, het roer flocus net een z er gruoten driffe en vaert
ase schis tons kautius en niet rond ean beloos, waeromb by de torver quovideet on viert, dat
cies vaster ep t vater most leggan als audae scheeren, en by gevolus e ein onderstestint by quaer coeder
L vel gebruicken, als het bovenste. Binperoneres Jujiden vigit toter in en men by stilte Zooue C
roeien als buiteoaerts tgcen en suellen loor aen hes schip verovisaekte.
dese fond schiint niet ongeliie de Zyn
en
daz Thix cvelok troee voorstevenshadde, wvaer tusschenzexrer
foercatuius in d’vater nader liet, t geen bytlocemannea ophet schip staende loveit omgedracit,
In dieu men schepsen coilde maken ere zonder lossen van hunnen last over droogtens en on diepten
Konven varey 29 maenet men en dubbetden bodem daer men lederne Tucken tueschem ocengt die
quo
met blaes balken opgleblazen Lonnen rverden. Wanneur dan dese zachen voll roind Z ulleu
y in dan hat liet schip zysen riizen en duifliger verden alt Hooc secu
Met scheppers Zoude men ox veclertere Woiise schepen konnen bestellun, dic by cen ot imeer
nannien becooyen konnen rverden, welt traay ot suel voort zoude gaen na het geta van de eaderen
By Leckre sesuit in duitscant is et vonden
en de may macht die daeveen oierde gestelt
eeu heil t geen geliik een moteu om een mast dic het fhip staet, van de wind gedracit covidem
deze spil becveegt onder eenige screppers, ofriemen, dic net schip sin voort ganck toen hebleen.
Het Zeit bestaet in 3 0f 4 vlercken, die om den sil voornoent Konnen verden gedracit hoc heso
con con oaeyen vay de Woins ook moge zyy. Hessteller van deze raderen, en hoe men den lovjo
vertragen utardare)o verhaesten hay, met de tanden vanher rat teverminderen of vermeerdem
Vanum esse videtur quod Bhebet
geliest volmaectis eliik teZin by de vermaetidem sclrottus.
ex Mrsgmus dixere posse sut aqua navigari hausto aere per matarites in summo tubos corraveos,
Novis Melicensis rotis acta et, nominum vi, et, Roterodamensis, inutiles fuere. Op the Hostre
men shepen vint, voaer cen scenf onder midden doorgaet, die doortoytaen tvater t, velk vater
een rac om driift, t geen boven nen een spil cen  touw op Woint oelek touw een stuk Wecqs
voor uyt aeu lant vast is, en dus moes het schip noot vendius tegen stroom op voorigaeu quo lanu
tot tat het tou geticel om de spil gervonden is als oanneer, men tet zelvige weder los maent en voor uyt
brengt, op dat het Woeder om de spil geroonden Werde; on let schip Z0g dee voortgaem
Bessonius exemplo Vitruvii navim delineavit quae iter percursum me ulla nota extema. Cilicet in navi,
immo aperturae, qua intrans aqua agat rotas indici applicatas
utilis est nais Amsolodamensit net Amperdam sche. Moddermolen phip, quod quotidie 50 usque ad 60
Schuiten vol dreck ( bone modder.) expund. effert, uniquse equi pobntia. Deseu suestet bestalt in cen tloner
De scheppers
rait, benevens cenige scheppers, dx den modder vatten, boven brengen, en uyt verpen
leggen in een seus, 300 dat de modder met spieler en pau. Daer de grondem hart Zyn, maeteu the sreppers
Echerp non tagntius en vau ejgser zyn. geliike menze tot dordreust en Rotterdam gebuyat. In Nort Hollaud
uet meu platachtige vaertuigen, daerzaut en steenen mede van de gront doven Wverden gehacit, 8 uf 10
mannen oinden daer in een spit om. Welke door zeher eijer derze tujus let sand en desteenen vyo det
ivater eu in her pi doeu Lomen
Vsschuytem in Holland, quae velo aguatur citius que eunt equo cecerrimo
ne cadam, verden planhen divers onder dea bodem doorgestooken