# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068579:0012 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068579:0012?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 3, 5 # Folio 1v, page id 00068579:0012 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068579&page=12 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068579/jpgs/default/00000012.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine # Lines: 101 recognised, mean confidence 0.94 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. voluntas optimi, seu voluntas p substantiae maxime intelligentis maxime g potentis causa est repletionis spatii hoc est existentiae rerum. Materia subtilissima nulla e esse potest, danturque gradus subtilitatis in infinitum. Mentem constituit. non subtilitas materiae, sed altius quiddam oriens ex ipsa distributione Animarum seu Ente lechiarum, eamqus comitatur materia quod in corpore comitantur organa anta ad constituendos characteres quibus veritates neessariae et universales necessario, pasu immaterialia repraesentantur quae in re directe pingi non possunt. Altius illud distinguit Mentem ab anima plantae et animalis, alterics aliorumque fortasse orga- nicorum nobis ignotorum. Ma M intellectum esse faculta tem summo gradu cogitandisive percipiendi non male dicitur. Antequam investigetur origo intellectus investiganda est origo perceptionis in universum qua intellecta perspecta non poterit quaeri an materia (int mire hic fieri video:) an materia intellectum producato collisione sua vel contremiscentia ex se, an afficiendo appetitum spatu, ut i quasi venatur et in tatem, virtutem degeneret. Ut it a vel dicendum sit intellectus est virtus collisione et certo motu tenerrimo materia orta qua mens schemata recepta interne sibi repraesentat. Conjungtvel sic: intellectus circa aptam materiam orta qua perceptionem ui et immaterialium degenerat, eaque appetere est virtus ex modificatione appetitus ipse ideas intime componit, seu es sel esset appetitus immaterialium, timor mortis, essetuo dispersionis subjecti in iucipiens suas delectatur exaltati ihi Neutrum ferum quibus afficitur schemata varie Robum puto d, intelligi posse aut hiclocum habere, aut omnim intelligi posse. nisi dum collisionem velut in Euripo pars aliqua nunc huo nunc illuc fertur. sed quid hoc ad actum intelligendi. omnis motus contre materia non contremiscit materiae facere intellectum, quae connexio et e Grassus respectu multotenioris. Mens scremata non recipit, esset hoc recidere in species intentionales schola- est tener respectu cassii alterius multo crassiorius tarogitatur En effe- Intelle Mentem esse Terminum quend efectum tum voluntati divinae Mentem non dicerem modificationem appetitus divini; sed vel terminum divinae voluntatis. Modificationes evanidae sunt, Montes omnesque animae perstant teneriovis. Mentem esse productum volunt lis atque ipsaemet modificantur, Deus etiam proprie modificari non potest. Et quae quaso materia Timor anta intelligi potest ad efficiendum, ut Mens se et immaterialia percipiat. Hae Primarium h_ quod hic maxime mon consoderandum puto hoc sicorum. n eo video inprimis recedi a rei natura, quod res ita optiri aut occidere possent. Ostendi alibi qui fat, fier oporteal ut, mo unde appa orpatur apparentia generationis et corruptionis sive mortis; ex quo gimor mortis male intellecto, vitae sunt inexplicabiles difficultates de origine substantiarum naturali luit sed qui rem intine perspicit, propius perspiciet, videbis non aliter montes imo quas- Mente praecipuum hite anqua concipru Mira etiarm quae subjiciuntur: Angelus est pars Dei particulari appetitu et motu circa proportionatam materiam proqualilate materiae mente praeditus. Intellectus hominis cunque animas oriri posse quam ipsum universum. est angetus materiae constantuis inhaerens. sed qsed partes deo non nisi figurcta loculione bribui possunt, ut cum dicitur anima divinae particula aurae. Mentes non sunt partes sed effectus dei Deus et mentes, et animae omnes sunt substantia partibus carentes. Hon ett exerens materias aptas esse tempus ammabus coordinatas, nempe organica corpora. Ubi set est ubique in materia subjicitur: Non propo outur mens a proportionata mateoriem, etsi verum sit est appetitus, ubique organicum, ubique non ad tempus, sed constans utrumque censio etiam bruti est cogitatio imperfecta appesitu proqualitate materise magis discon- tinuato.. Hoc quidem recte de appetitu et imperfecta cogitatione. sed non putandum hoc oriri ex qualitate materiae, sed ut dixi harmoniam esse inde praestabilitm quod subjictur Alii spititus v. g. plantae, imo animae hominis videntur tantum circampulsio materiae a stella su sole e aethere agitatae Anima vel principium motus stellae, est appelitus spatii ob non per omnia majores materiae partes magis continnatus et pno senu solum motum assecntus probari potest. HAnima non est circum pulsio, nec ui circumpulsio corpoes organicum statim constituit: longe profundior ea res est et organicorum nulla origot mechanica est ec An aliqua Magnitudo num impeditet materiae hon impediret mentem; nam in magnis ut in parvis organa sit anima globi solaris, ansadstri nec affirmare nec negare possum :ExUnguentum armarium, et transplantationes morborum nihil cum his commune habent, non magis quam magnetis directio ad polum, quae multo est mirabilior si unguentum illud verum deprehenderetur, faite experimentis, facile ex natura corporum esse possunt explicaretur. Eminus aut in distans naturalis actio nulla est 5. 14. Recte definitioni substantiae adichorrasib allatae, (: substantia est Ens natura liter unitum, circum circaterminatum objicitur, paucarum esse substantiaum, nam exelu duntur spiritus, artificialia. a imo nec miraculosa, ut ranae teg in Aegipto aMvsC producta cum non fueriat naturaliter unitae. ie quoque et imago in speculo, quae sunt naturaliter contra Medium lapidis linutes quou unicae et undiue ferminatae substantiae emali Motus quoque erit substantia essinte uuo erp a padicmenti ideretus iuto originsodte et qebticadle tuo es sdim praeditementi, de rebus lignita originis dibitabitur amtesat