# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068583:0015
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068583:0015?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 3, 9
# Folio 8r, page id 00068583:0015
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068583&page=15
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068583/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
# Lines: 82 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

14. Feb. 1676
fte expensis rebus vil si po principro statuo, carnomiam rerum id est,  quantum plmrimam essentiae
ins 
ngrationse
pos potest existat. Hinc  sequitur perfectisina pro caeteris existere. um enim aliquid existat nec possiat omma
 possibilia exissere, sequitur ea qistere, s qua plurimum essentia continent cum nulla sit alia rabio, eligendi coteram
excludendi. IItaque ante omnia exictet Eris omntum possibilium perfectissimum siutio antem cur perfectissima ante
omna existant manifesta est, quia dum simplicia simul et perfecta sunt, seu plurimum includanti
e clarimis aliis locum reliaquunt. Cum alioqui unde un unum perfectum praeferendum multis imperfectis aequipollentibus
quia haec aliorum existentiam impediuns dum occupant locum et tempus. Ex hoc principio em sequitur, omnia
 quande omnem locum et tempus culta esse ac nuillu
mul nullum esse vacium informis; item nullam esse vocuum
sa in loco et tempore. quoad ejus fieri potest. Unde sequitur nec loc tempus ullum assignabile esse, in quo non
 fuerit cal   aliquid, nec locum esse, qui non sit plenus.
 Quoad ejus fieri potst. Videndum ergo
quid sequatur ex plenitudine Mundi.  Ante omnia autem  probabimus necessurro praeter fluria i etiam
existere solida.  sunt enim fluidis perfectiora, quia plus essentia continent non tamen omnia possunt ese
solida tunc enim se mutuo impedirent, sunt ergo solida immixta fluidis. Origo solidorum, ex solo
fluidorum motu, non videtur explicari posse
videntia, ut id obit, dicam omnia solida esse quadam mente
2 informata Videndum an solida illa saltem flexilia sint etsi separari non possint, videndum intem
an non sint corpora sneque solida neque flunda, sed media ex ipsa natura sua. Quod tamen videtur paulo
i difficilius, explicatu. An videtur rationi cousentaneum esse Atomos
e
si Alomus aliqua semel subestitenit
semper subsistet. statim enim materia liquoda circumpacens plena, ipsm dissipare conabitur, quia ejus motum
urba, ut facile ostendi potest
Forte formari poterit
si quod corpus magnum dissirationi nonnihil
rsistens moveatur in liquido, potim irca ipsum vortex formabitur quae oigo virtcum longa magis
vetattim formabit speciem Terrellae, et vorticem.
videtur sequi ex solido in liquido, quod mateim perfecte
ofluida, sir nihis nisi multitudo in finitorum punctorum, seu corporum minorum quam quae assignari possint
seu quod necessario detur vacuum iile spersum, Metaphysicum; quod non pugnat pleno physico. Vacuuus
Ext Metaphysicum est lacus vocanus quantulocunque modo verus et tecclis. t plenum Metap Physicum stat
tum vacuo melaphysico in aginagignabit Forte ex his sequitur materiam divide divitum
esse in puncta pefecta perfecta, eu in omnes paes in quas divioi potest. Unde non sequitur absurdam
sequetur enim perfecte fluidum non esse continuum sed difretum, seu punctorum multitudinem. Quam s
quao non tunc sequitur, continuum componi ex punctis, materia enim liquida non foret perum continuum, etsi
Espatium sit verum continuum underursus patet, quantum itersit inter spatium et materiam Materia
tola explicari potest innetitudine sine continuitate. Et revera Materia videtur esse Ens discretum, nam contram
solida sumatu, tamen quatenus materia est,  cessante caemento, mota verbi gratia aliove, reducta
aerit ad statum liquiditatis, seu divisibilitatis, unde sequitur ipsam ex punctis componi. Quod sic probo
 omne perfecte liquidum ex punctis componitur. Quia in puncta dissolvi potest. Probo, mota solidi in
ipso. Materia ergo est Ens discretum. non continuum, contiguum tantum est, et untur motu  vel a mente
quadam. Videri esse quoddam lotius univesi centrum, et quendam vorticem generalem infinitum. et
quandam Mentem perfecti ssimam sive Deum.
luic menti etiam mitentiam deberirerum.
Hanc ut animam tolim in toto esse corpore Mundi.
ipsam esse causam sui NNihil aliud esse existen
fiam, quam id quod causa est cns pensuum confermium,
omaium rerum. De uno de DEo. Ertum infinitum esse unum.
Ratoprerum aggregatum requisitorum
Mertes particulares exostere summa
ideo  tantum, quod summe Ens harmonicum judicat, alicubi esse quod intelligat, sive esse quadcam speculum
 intellectuale, ve replicationem ellundi. Existere mihilalin este quam Harmonium esse; notam existentiae este
sensus conformes.
Si verum est quamlibet partem sti cont materiae, utcunque exiguam continere nfiritas
 infinitascreaturas, sive esse Mundum,  Sequitur etiam materiam esse rapse in infinita puncta divisam.
Verum autem hoc est, modo sit possibile, nam auget multitudinem existentium, et harmomam rerum, sive admirationem sapi
entiae divinae. Hinc porro sequitur quamlibet materiae partem esse cmilibet commensurabilem qui rusus est admirabilis effectus
Bharmoniae rerum. Videndum an hoc vere sequatur. Ubi examinanda illa qua alibi usus sum ratioc inatio qua seqe videbatur
in sequi, quod cuculus si sit rationem habeat ad diametrum ut numerus ad nmmerum videndum an haec consequentia sit bona.
Videndum tamen aq
enon in liquido nunc gajoo nunc minor sequatur subdivisio, pro variis in eo solidi motibus; adeoque examinandum igorose, an perfecta divisio
liquidi in puncta nethemati metaphysica, an veri tantum un puncta mathematica sequatur. Nam puncta mathematicu disem
 possent appel an indivisitilia cavaleriana, etsi non sint metoesysica seu minima. Quod si ostendi posset plus iminusve dividi
liquidum, sequetur non resolvi  liquidum in indinisibilia Posset tamen defendi liquidum componi ex punctis perfectis,
tessi nunquam in illa prorsus resolvatur.  vel ideo quia omnium est resolutionum capax, et caemento cessante,
Deus non est quiddam Metacsysicum, imaginarium, incapax cogitationis voluntatis
rectionis qualem nonnulli faciurit, ut idem futurum sit. ac si diceres Deum esse naturam, farum, fortunam necessitut
dmente scilicet et motu,. cessabit
lundum, sed DEu est eon substantia quaedam,
Persona Mens.
Possent inscribi Meditationes istae, de arcanis sublimium
vel etiam de summa Rerum. Nimiae abstrectiones Philosophorum imaginariorum, quibus Deum ad quoddam nihilum imperceptita
reduxere causa fuere, cur Vorstius in con indignatus, chimaerics illis et donori divino contrariis opinionibus, contra ut De
substantiam quandam ex personam esse ostenderet, fecierit corporeum, celtoque roco inclusum. Ostendendum est Deum
esse personam seu substantiam intelligentem Rigoro se demonstrandum est, quod sentit se acere inse ipsum
hihil enm admirabilio, quam idem sentire ac pati a se ipso. Evolvendus est quam rigoro sissime omnis ille de compositun
confrnt
dispnsatio sed ad Metafysuios. Demons Tentandum an denonstrari possit esse aliquod infinite paro