# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068584:0018 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068584:0018?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 3, 10 # Folio 9v, page id 00068584:0018 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068584&page=18 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068584/jpgs/default/00000018.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 177 lines, status machine # Lines: 177 recognised, mean confidence 0.86 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Humanitas est virtus qua ergae omnes homines benevole cicero. ins termur, ex praestantiae humanae naturae sensu, nostraeque communis cognationis Hospitatitas benevolentia ega peregunos, vel ideo quod quibus commodis domina fouantur; his peregie profecti careant. (a hinc major erqu homines ditiores, et laborantes absentia a su +) eo mitas, ex est Humanitas in congossuae alloquio. Afsabilitas in eo quod alloquentes bemigne accipies officiositas qua quis paratus ad officiola superioribus aut saltem paribus praesens praesentibus praestanda. Humanitati vi, luc non tantum incumanitus sed fectutio humanisos, quae est furtum amicitiae, qua altri affectum extorquent injuste, quod est rupirae genus maximum, cum ni nullu at thesam. armicitia pretrosior Amicitia vera est ex gener virtatum; cum vulgaris nihil aliud sit quam paucorum conspiratio contro reliquos vicinos; dum pio alivii de qua nbentim notet Magnan mosesse in agendo tardos, quod magna temere suspim enda non suit, sed consilio seinitas quod injuris lacessiti non simm sid facile a vinidiora abstinemus Gererositas ut quis libiro suv arbituro utatur quam optine potet eoque solo sit contentus de fotum vulgoque opimond parum socum. Constantia qua nobis iptis dudis fact constamus. Diligentia cum quae rectaratione suspescimus statim posequimuo fingalitas est parsimonia suntuum, ob lemperatiliamet ut quis rebus suis consulat Humititas est suppressio nordinatae cupiditatis honorum ut modestia mitus quae prima turmulminis praetudia rejicit am justitia Videtur non omnis virtus intra duo vitia essei sic in retribuendo asebi debitum postula, joipponitur cd dEorEtia, incnium postulare, at non satis postular non est institiae opposita vifiuo mercede dare minorem justa, ininstitia, nimis magnam potius liberalitas, a aliquando prodigalitas prudentiae sola opponitur mpindentia cunveritati sola insinaeritos, sive late sumta Hypocrisis prteentiae, continentiae et temperantiae, sota imipatientia, incontinentia, intemperantia vis et dominium animae eousque angeri posset, d quotos vellet cujuso vtis voluptatis unt doloris corporiei sensum prorsus supprimere valere Seu ara Vja foret perfectio. Virtus est extremitus quaedam, secundum id quod optinum est. virtus non est medium, sed Meoota Bor. Medii inventrr Ex eo quod ipse Aristotetes agno se mente affectibus purgatam recte judicare de bonis et malis, sequitur mentem puram immediate item esse ergo quaedam sua natura pulchiae honesta; tertio frustra disputari au sit aliquod naturo ulderi unerum purgandum esse unimum, ut scil. id ipsa experientia posten statim appareat qui nondum experti sinaredere debere expertis honesto eulem purgatam pro regulastatuimus, viderum Cnthusi asmos sutro ducere, dum id rectum putamus quod purgate mentur Corscernere pulchrum et Tronestum. oloris alis ceri iucommodo. Et hac virtules dentiria ad reductitiae ad tystiliam pertinebant, ad fortitudinem sequentes. Magnamimits Arstoteles, qui recte trelioribus vacemus. ut caecis ercon tatini occurrat. Quaeritur ergo pono quae sit velut regula recti. quae debet esse primum quodda et impliassimum bonumade e simplicissimum, addo et praestantissimum, normam et mensuram reliquorumm subjicit haec notabilia: Cap. g. artie, coecum sed ita dun su lerranque sestor latumque ac profundum mare mitum in omni natura bonum majus reperiti possi quam amorem illum udinem em nos vocamus intellectualem, hunc staturmus recta rationis fontem est intimia quae dam vita et sonbilitas in Bonifoemi anime Hinc deum supra omnia amat ut summum bonum perfectissimum Bulchritudinem, am maximum amorem, omnia subsistunt. Crenturas colit et umat, ut quaeque divine perfectionis particeps est: defectuum et infortuniorum mnseretur intelicitas statum restituere conatur in quam a natura deove destinata videntur Nullam ergo opus est commiare externam eam boni. Non est pertubbatio animi in hoc amore, sed summa serentar, et stotus perlis Deorum immortatium, i est bealorum spiritur acultate excitaza sequuntur Bonaexbina: b quae ad tan gnera id is omnin extia viitutes quae anime corporis et suppositi Moec ultima vulgo externa vocat ad animum refertur ingenii sublilitas, sed hanc re aliquoties ulitur hac phrasi et explicatione lat ed carcutnon difficulter, qui cui prudentia ad es, et trumani generis amor propensaque omnibus venefaciendi voluntas. e ita se Ex EiVOS X2SOA 20 EvSporcos (106a. Sintchuitudo alienum potius bonum quam nostrum et qua sine speculi ope fini non possimus maximum bonorum externorum corporis saritas q ut ab immarit bertas praeponendu divitiis; Non mod si necessaria suppetant necopa nec servitus consolatur M. Antoninus lib. 7. sect - 67. modiam metuendae Nobilitas uubra virtatis majorum in posteros proiscta. Quanta esse debe ipsa virtus, cujuse umbra posttot Aristoteles fatetur qui in priamicas calamitates incideris non esse bealum, etsi nec miserum concedat. S quis summa licet cruljatibus immunes siberus. soleret vitutis et ejus quod simpliciteo optimum est causa alia alio est. Nec tamex inami jactantia quam ex vera soladaque animi sutudmefiimaque rerum experventia et praesigio certo censendus est olim socrates, magnanimam idlam emusisse doceni, me vero cap. 1. recre ad esse qui multum derogari pltent humamaenaturae perfectioni, si quis naturia vel divino quodam fato bonus esset ex seula durat. e Angtus atque Melitus occidere possunt) laedere vero non possunt Lib. uod ita necessario asset bonus, liberoque arbitiro privandus. Quasi vero deus minus adorandus esset, quod non potest esse malu. emn homin natura seu divino quoddam ato fato bonus sit tmimpossibile esse male agere, quam homini rationis compet alibus oppresso se pugione transfigere imo contra hoec foret nota herois. obbius lib. de libertate ocuam est liberum arbibrium cujus jniquit Morus, argumentis respondi in de immortalitate aminae. ssitrium idem est quod Graecorum _EEor, quodadem es 23 Eit la avteo excor 2Es) ar 2d asaEr nn carasius propleren quod autem in ipso sit principtium agendi convenit cum o quod EXB6jor dicitur apud A adionicum in puratirasil, cup. 1.. V Q actis er i er mullis necessitate lib. 2. cap 3. to apenula ex red cooprr aBa. sed quod in eodem capite subjumg a dE 2.s 9C vg 2avr8 0 erD, 4oS E5. gerti, nii non usque adeot verum potest imim quis a se solo moveri, hoc est ab insato virtutis mincipio cum tamen aliter agere non possit, nec alio propeer validum d efficacem honesti pusum voluntatem suam deflectere. Ita potest vid robus per ingenii corporis que vires commem innocentem et de se benemeritum, ex insidiis occidere: at per vividum honesti sensum quo tinctus est et intoctus, non potest mimane facinus a se impetiare. Itoque hic quantumis multis polliatationibus seu praemiis incitatus sistit E00asia, ut loquitur Antonnus imperator, hoc inquam ab ipso solo est, et tamen non est hiujus abstinentiae Dominus, ud non possit non abstinere. concedo poste vellet agere, sed contendo non posse velle. Arictius ergo quiddam Liberum arbitrium, quam voluntarium et spontaneum scllicet posse agere aut non agere. Itaque Liberam Aibitrium est spontaneum irca ea quae sunt in potestate, seu de quidus scrpitur deliberatio. Posse non ayere circa honesta est imperfectio, circa turpia gradus ad pertectionem, manuique profecto momento est eam pusis aproscere. Quam igitur humanv generi insitam esse brevissimis his indiciis, inquit Morus, facile detegemus nam quod nos mordet ientia eolquam commisim, aliquid ante debita Deliberationem, nec sine anime fluctuatione statueram, hic patet ita nos aliquando e ut alites tomen et voluisse et egisse potuissemus. Consimilis est ratio de loenitentia, nam quae affectu correpti scientes prudentesue fontra ationem honesti commilimus eorum postea dicimur poenitere: infoatuniorum autemus id est malefactorum quae non est in potestate effuger divino quodam fato ordinataque causarum serie, destinati vel irro sistibiliter doterminati sumus non poenitet sed peccato culera nostra cum aliter agere potuissemus, commissorum Precatorum autem poenirere et poemtentiam agere +) quae evilare non est in polestare de est quid poenitentiam agere solennem quod non sic creatus angelus aut nonsis natus prircesis (t videtur poenitentia esse dolor ese ex nitione imperfectionis suae, quae agnoscitur salicet exactione imprudenti 1). Denique quod aliis ignoscimus, al alios reprehendemus aliorum diseremur, alios laudamus, mutiee est, si nullum liberum arbitrium. Imo quo quo cujusque facinus immanius eo majore dignuforit commi ad prius respondet ta ut ejus responsionem non satis duae sunt objactiones una a praescentia divina, altera alibe a natura bomi alterus difficultatius sonsus omnis resolatur in illum versiculum Nicom. lib. 3. cap. 5. 3deis Excor orapos, 8d aticor maxax Eit illud socritium, as oXDApos aVroC. Quasi nihil deesset voluntati ad bonum praeter ipsius cognitionem seratione e0 Roja sive vulusis, ac sentus rerum optimarum cupar videtur esse donum naturae, adeoque omnem id ustriamanteaedere. O vero alii hac EVia aliqui omnino destruattur, quove id fiat fato, tam ardua perclexaque est quaestio, ut declinare eam porsus apiam. sem profundum providentiae arcanum meipsum induere atque immergere. Deterum illi in quibus inest hoc veri summiqus boni bonaas benigna mioles praesorium in eorum videtur esse potestate plerriorem ejus nonitian aequirere paulatiu eam sinere extingui. Quibus vero extinctus est omnis sensus honecti discriminans et turpia, et in quibus sola viget animalisvita, qua sibi suisque commodis qu jure quave cujuria sem un nec nisi unius generis bona sea utique quae ad animalem vitam referuntur supere nojunt vel si forte alia sapiend sibi mullam, quam silis tamen sapiunt, seque ipsos quaerunt in omnibus, in hisce concedo volunta em ad majus quod apparet bonum semper determinari prec in eos gandere libertate, quam ipsa bruta, quorum appetitus ad maju bonum necessario defigitur cum unicum ipsissit agendi prineisio de unius generis objectum ipsis adversetur, et ergo ii homines immerito puninutur, ersi quis illum in se summi boni sensum extrus excusandae omnes +a ovor hroc eriut conflictus Taut liberum arbitrium. a duplex in nobis principium divinum et animale, illud dict,t quod simplibiter scun interim violetur communis lex, universaque ratio Horum ergo duorum principiorum pe salis conscii. fuisse in eorum poteso potesta SHba, HY YEVXOVaSsed dumbellas hujus ignim volurtas cummana semper feraiur ad om bonum majus et umo ad meriamum quod sentit bonum +) Quod si nulla alia in nobis foret vita vel lexquam nem veniae ob divinum in bis consalinus tadanum rer ebl dinam benignitatem, et opportum talem im posterum emendandi suos mores et dilationem etus, quod se posse facere et sibi curis conscii sed inalunt experiri gandia quae in explendis cupiditatibusibi praesagiunt. Itis omnibus numani arbitrii libertatem prositentur ipsi consci exerunt: quamvis sint debere jam anncue taqu in ere hommes quod absolute melius in se perspiciunt non tamen voluntatem eo inlinant nec vires quarum uod ipsi homini bonum jucundum utile actiones posten gestae sptrmum est it praeterunt cause et e aptror revi od difficilis fatura esset provincra probare ollum ii nobis ep liberm arbitrium ellui n in sentimus enas inferonet ili s solum religio, sed et apud platonem philosor hia minatur vesacer simula sequas qui unus quisque suam possemus conoberare nostiam vim, si exercereuu, no Est universa natum dio plena, hon geniis, qui idouca quaerunt objecta in qua agere quae viytulis sunt notis se int adjungit vis quaedam humena major magn sentiendis plicerim ie DE sunquam aenir at tatie ati o siila e epitus a s ioula Ecd Ta0 Eineitem untum suu proterum ela stent cum ut ut essent cienti am equ hg aa Quimimon