# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068606:0327
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068606:0327?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4
# Folio 162r, page id 00068606:0327
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 163v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068606&page=327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068606/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
# Lines: 38 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

M. (P. per Thermom. Barometr. Hygro metr. pars scheda 2
.10 Motore i imperceptibili, perpetuo, forti, nihil
commodius reperio quam aerem compressum fortiter, r
in spatio exiguo, et postea superveniente calore ad huc dilatatum.
Nam si rarefacl aer communis calore rarefactus spatium novum quaerit
quid faciet compressus. Nimirum ita arbitror aerem eadem vim
ejadem caloris pro portione suae densitatis suscipere. Ita si in vila
subo sit aer rarefectus, aut ad tum maxime rarefactus, quemadmodum
Tubit
vate
sxtent
Contingit cum antlia extrahitur. videmus tamen ips calore ad
adhuc amplius rarefactum, vim tamen thermometri non habere, qc vix
sensibiliter tvix tamen sensibilem v exercere, alioqui omne barometrum
thermometri visibilis loco foret, quod non fit, si aere probe sit purgatum
id est, si in eo residuus aer sit rarissimus, qui hic pro nullo habetur
Unde ita pronuntiandum arbitror aerem calore. dilatatum, tantam vim
habere quantam haberet, si hic se dilatandi conatus a proprio
aeris elastro, compoessione scilicet antea acta veniret. Quod
ite mechanice explico, ponam fingamus aerem esse lanam lauae similem
calore amem unum quodque ejus filum se extendere atque explicare (ut lana
humore) patet quo compressir est lana, hoc magis humore dilatari
quia quo compressiti est, hoc plura in eodem loco sunt fila, quorum
tunumquodus dilatationem suscisit eodem modo quo compressior est aer
hoc fortius se rarefactione explicabit. Eb quoniam mimimum decuplum
aeris prioris intrudi potest, patet et vim demplicari, vis autem et tanta
quae pondus aeris imminentis elevatu aeris ortinarii eolore rare factit
est tanta ut pondus aeris incupsentis elevet, id est si unius pedis sit dianeter
follis librarum uniter 12. Adeoque rarefacto aere saltem ita, ut quadruplur
pra prioris quintuplum insit erit vis librarum sexaginta. quae
Elastro ferreo moderanda
objecto fortissimo Eb rigidissimoque
est sed ponamus esse multo minorem nihil refert, quia etiam
aucta compressione compensabitur, quod calculo deest, sed etsi non
nisi ex ordinarius id est 60 b 12 librarum esset aer, nec compressio
adderet quicquam, nihilo minus fetforet duplicatir diametro libraru
F48 seu prope 50. si scilicet diamerer sit 2 pollitum. Quae omnia
plusquam abunde sufficere videntur, prosertim tanta muleam