# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068606:0341 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068606:0341?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4 # Folio 169r, page id 00068606:0341 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 170v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068606&page=341 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068606/jpgs/default/00000341.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine # Lines: 83 recognised, mean confidence 0.91 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. c exactum Problema Indicesensitatum et raritatum Aens designare, quod pro aere est thermometrum accututum exet exhibere convenientem ad aquales gratus caloris accurate divisum vel frigoris eta instituere designandos accurate divisum sit materiae aptae, ut aeris communis, certa quantitas datae quantitatis, in datae magni- tudinis spatio inclusa. jam qua ratione augetur spatium, quod eadem moles implet, in eadem ratione augetur densitas (per prop. 6) cap. de quantitate materiae) aatio neque opus est ponderis coercentis rationem haberi; sufficit ergo quantitates spatiis reci. procas numeris designari, ut habeatur index densitatum et raritatum. Hinc si spatium est ubique) supenti, seu spatium pQ, et uniforme dividendum est progressiones harmonica. Ut si tubus, sit vitrens gra clausus in C apertus in N, (et saate L, parte ipsius LM) aequalis amplitudinis; tunc Aer in L1 sit densitatis ut 1, in L2 ut 2, in L3 ut 3 et ita porro, debent spatia LI, L2, B3 et caetera esse progressionis harmonicae, et secundum L2. dimidium esse primi L1. unde habentur et reliqua ita enim spatia erunt densitatibus recrcitperti eraritatum in aere incluso proportionalia dii quo ssi non densitatum gradus quam calis a lrtorum, quanem nonsirem insttuemus in exemplo sit ex vito es recst ne gelaa carosii etQRSXVZ, si E cubeia e instrumentum aequalis ubique amplitudinis, similiter priori ncus parallelus et capacitate ubique aequalis, cui in V insistat sts t pila cava VXZ, cum exiguo tubuloin Z, intelligantur OP, PQ, QR, sT, TV aequales, equovi pars triub circitea pedum ine intelligantur autem aequales p et sV, item QR er si quae duae portiones aequentur (quae libet ) ZR vel 5Taequales, et PZ vend jam immititur tantum quantum capere potrs Lk aequalis sit altitudini hydrarguri in tubo Torricelliano immisso dende Hydrargyr per 2 ita ineline furtubus, ut ab Hydrargyro impleatur usque in . d deniq in tampadis claudatur tubus vel hermetice sigillatur in M quo facto erigatur ut MR sit perpendicularis ad hoinzontem et extremitas Msuperior; deciderto bi Mp M Argentum vibum usque in PERST, et A manebit aere vacua Clandatur jum igne lampadis eipius quoqu tubutus in Z re chrmometaitum erit i suspensi, seu spatium pq vocavimes L vas numem pnstaobeiatemnat expressimus numero A Ce cubicis hoc spatium contineat, quemaimodum prius ad operiri licurt) et volumen ordinarium Hydrargyri quantum dimudiam partem ipsins A, auctam quarta parte ipsius L vocemus designemm miliem inter calorem medium cirumitatem napraesentatum et calo grad Caloris pucti vel minuti vecem quadratus ipsius V addaturm detrahatur ad casu caloris imminuti tribus numeris A, L, E; Et ex humero et et subtractione proveniente ex trapa drata. A cui in easu aucti et ane radicem et numerum V erit numer p quae situs, indicans quantitatem Caoris diminuti sed ut grade prisine ex et prigoris sie designand gantur, si a paulmarte inventis detra hahor unitus, uti essiduum ante inventi suntn disserentia al intis panto potest utiam hac methodetabu condi ex qua numeri in instri mentum transferen possunt parato jam seuel hoc Thero praescripto, tanquam trrum alia alterius constriu samendum teetau edi piliped Bamct