# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068606:0412 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068606:0412?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4 # Folio 183v, page id 00068606:0412 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 184r); this page is its left half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068606&page=412 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068606/jpgs/default/00000412.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine # Lines: 100 recognised, mean confidence 0.96 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Prop. 34 Lumen vaef. Cumenim Lumen sit impulsio ad materie generalis primae generalis n part motum ejus angabit, incitabit, seu angebio, Lumen fit cum mater corpus compressum disploditur, ergo coni materia Materia medii quae tanto rarior erat, quanto corpus in ea fuerat compressius, tantundem condensatur; aer ergo in ea positus qui ata cujus antea partes prope ad s propius ad se invicem accesserant et Elaterio suo se magis explicaverant, in materia rartu; nunc in densiore et comprimuntur, et a se invicem disjiciuntur densum enim aditus angustos si potest reddit laxos. Quod ergo dicitur Calore aerem rarefieri, id ita intelligendum est ejus partes a se invicem removeri; quanquam ac proinde totum majus spatium occupare etsi particulae aeris revera potius comprimantur. Prop. 35. Cum materia lucis tumen minus est, aer ipse frigefacit. Qui dato loco rarior est (neque enim supplementis novorum corporum crassorum aethera seu materiam sustilem displosorum augetur, ergo aeris libertas datur elater partibus aeris aetheri interspersis libertas datur, tum accedendi propius ad se invitem (quia in dato loco lumen non amplius ita laxas vias desiderat tum quam cum densius erat) tum se dilatandi Elatero proprio, ut faciunt Recipente exhaucto. Ergo caelera compmuntu intercepta comprimuntur. Unde dolao dll sensi ille quem frigoris dicimus. Nec refert quod contra sentimque, aere are inthermo- metris aere rarifacto caetera comprimi, udfit quia non aeque dilatabilia sunt et aere frigefacto caetera dilatari, sunt enim et alia Thermometia, in quibus aere aere calefacto calore non aer sed liquor alius dilatatur Si scilicet aer sit rar Jam tum valde ears.Nec refert quod supra i nobis ostensum esst motu medio materiam heterogeneam comprimi, proprop 27. 28. Ita est scilicet cum motus medii est uniformis, at si aliculo fid fortior sit fortior, quod fit ubi plures radii luminis concurrunt, ubi proinde densior redditur materia medi, ibi potius dispergit materiam, in aliis heterogeneam alibi rero ubi motus minus forcis, est recolligendam, uti exhoc ipso principio conatum gravium versus centrsum potumque collegimus. Breviter: Caton est Hod facile intelligitur ex intellecta propositione praecedento peuius cats prateia contrarius erata am lumne pillopes pu denso seu fortiore hic quam alis aetheris motuscessan cessat aeris expulsio acdilatatio, seu partium ejus a se invicem, ac pa remotio et partium singularum o compressio; quae amnia ad viam laxiorem. Cumino ncu densiori seu fortius moto dandam erant destinaan aut aequaliter quidem motis, sed materia hetero At nunc Igitud redit res in statum priorem; aether ipse redditur, rarior, ac proinde minus fortiter movetur;c (veli nim quare ab alis locis magis fortiter motis materia hc heterogenea se aer) huc repellitur per dict. prop. = et aer ipse quippe in loco rariore positus libertatem nanciscitur Elaserio proprio (cujus rationem toties reddidimus) se dilatandii Locus ergo aere magis quam ante impletur, ac proinde quicquid interceptum est comprimitur, unde sensus ille nascitur quem frigori tribuimqus. Est ergo in frigorisaerus ensitas in densitas seu partium vicinitas in aere toto, at contra in singulis quare ubi plurimum luminis polligitur, fortior est motus, quam ubi paruum H Ata loco ubi fortior motus, maberia heterogene major est i materia lariore densitas seu fortion motus Jam ubi fortior motusb inde materia heterogenea repellitur. Aerem ergo quantum fieri potest ex loco dato expelli, ac proinde rarefieri seu dilatari necesse est, ut materiae densiori seu proinde +quam ante fortius motae minus angu– stiarum objiciatur. Sed notandum est, etsi hac dila datione particulae aeris se invicem removeantur non tamen ipsas particulas aeris rarefier ita enim angustias interceptas comple. rent, sed potius si expelli non possint comprimi. Est ergo in calore aeris raritas in toto, conjunompressio in parlibus. 1 ac proinde reliqua massa tota materia motu suo generali Ralio vera in Thermometros communiteme es quod Lumen sive calor aetheris otum reddens fortiorem aerem potius quam alia caetera disjicit, et aerem pot facilius quam i aialium liquorem magis resistentem. At cum aer jam ita rarus est, ut amplius no tabiliter disjici non aut non facile possit, necesse est alium potius liquorem dilatari genea magis quam proportione tardita tis coneratist +et obstantia comprimendi,