# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068640:0001
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068640:0001?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 6, 16
# Folio 1r, page id 00068640:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068640&page=1
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068640/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
# Lines: 45 recognised, mean confidence 0.99
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Cum a sacrorum Canonum et divini humanique juris fereriribus studiis an
mathematicas disciplinas animi causa divertissem, gustata semel dulcedine doctrinae
pellacis, prope ad Sirenum scopulos obhaesi. Nam et mira quaedam theoreniata se
offerebant, quae alios fugerant, et aditum videbam dari ad plura et majora; et
machinamenta quaedam ludentis animi sub manu nata, etiam fructum promittere videbantur
Quanta autem voluptate afficiat theorema pulchrum, illi demum judicant, qui harmoniam
illam interiorem purgata mente capere possunt. Sape tamen solicitabat animum
memoria scientiae divinioris, cui parem claritatem atque ordinem deesse ingemiscebam.
Videbam summos Viros, D. Thoniam, et S. Bonaventuram, et Quilielmum Durandum, et
Gregorium Ariminensem, et tot alies eorum temporum scriptores non paucas dedisse primae
philosophiae propositiones, admirandae subtilitatis, quae severissime demonstrari possent:
agnoscebam Theologiam Naturalem ab illis praeclare excultam, caligine barbariei
opprimi, et confuso vocabulorum usu inter distinctionum incerta natare; invitatus,
novitate monuunquam in ipsa Theologia Mathematicum agebam, condebam definitiones
atque inde ducere tentabam F lementa quaedam nihilo claritate inferiora Euclideis, magnitud
vero fructus etiam superiora.
Ia enim mecum ratiocinabar-
Geometriam figuras ac motus explicare, inde descriptionem terrarum, et siderum vias
haberi, et superandis ponderibus machinas natas, unde vitae cultus, et gentium moratarum
a barbaris discrimen: Sed scientiam qua probus improbo distinguatur, quamentium
arcani sinus explicentur, et via ad feticitatem aperiatur, negligi: de Circulo haberi
demonstrationes, de anime conjecturai: esse qui motus Leges severitate mathematica
Scribant, qui parem ad cogitationis arcana scrutanda diligentiam adhibeat, non esse
Hfunc esse fantem miseriae humanae, quod de quovis potius quam de summa vitae
cogitemus, quemadmodum mercator negligens, qui principio dormitans, crestente jam lioi
rationum ordinem lucemque horret, nec omnes accepti expensique tabulas a primis initu
resumere sustinet. Hinc secretum quendam in hominibus Atheismum, et horrorem mortio
et de animi niatura dubitationes, et pessimas de DEo sententias, aut certe fluctuantes
multosque consuetudine potius aut necessitate, quam judicio honestos esse.
)idebam novos quosdam philosophos ingentibus pollicitis excidisse, quod vel
praeoccuxata mente scripsissent, vel sermone a mathematica severitate quam ipsi
alibi sequebantur, ad popularem dicendi facilitatem traducto applausum potius
quam assensum obtinuissent. Nam ut unius tantum exemplum adducam, si Eximius
certe Vir Renatur Cartesius vel semel sui ipsius causa meditationes in proposition
dissertationes in demonstrationes convertere conatus fuisset, vidisset ipse pleraque hiare
Patuit hoc cum amici precibus ac tantum non conviciis, demonstrationem de
existentia DEi mathematiio habitu restitam ei extorsere. Quamsiab ipso
demonstratione habitam putem injuriam ejus ingenis me facere autumem
Sunt qui mathematicum rigorem extra ipsas scientias quas vulgo mathematia
appellamus locum habere non putant. Sed illi ignorant, idem esse mathematice
scribere, quod in forma, quad Logici vocant, ratiocinari, et praeterea distinctioru
captiunculas, quibus alioquin tempus teritur, una definitione praevenire. Hoc
enim unico Scholastici vitio laboravere, quod cum plerunque ordinate satis et ut
sic dicam mathematice ratiocinentur, vocabulorum usum reliquere in incerto. Unde
pro definitione unica multae distinctiones, pro demonstratione irrefragabili multae