# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068640:0002
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068640:0002?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 6, 16
# Folio 1v, page id 00068640:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068640&page=2
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068640/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
# Lines: 57 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

in utramque partem argutationes natae, quibus divina eorum dogmata, et admirandae
non raro contemplationes ab homine mathematice docto non difficulter purgentur.
Uetilem autem hanc operam eo magisputabam, quod gliscere viderem in
animis hominum sententias periculosas a falsae philosophiae mathematica quadam larva
natas, et omnem schola doctrinam, prornugis explodi. Quotus quisque enimeorum, qui ad seculi
morem docti sunt, has ut vocant, tricas lectu dignas arbitratur. Ego juventutimeae gratulor
quae occasionem dedit haec quoque studia cognoscendi, ante quam mens imbuta  mathematicis
alia fastidiose spernere assuevisset.
Sunt quaedam velut periodi studiorum erat
tempus cum scholastica Theologia sola principatum obtinebat, cujus hodie vix in religiosorum.
conventibus reliquiae situ marcentes conservantur. Accensa humaniorum literarum luce itum
in contraria est, et de syllaba quadam Plauti et Apuleji nonminore quam de Universalibus
ut modali distinctione tumultu certatum.
Nunc ab hoc quoque morbo sanati sumus periculo
majoris: Coepimus Viri esse, et maturescente ju dicio crepundia posuimus cum praetexta:
perinde ac si mundus ex quo a barbarie revixit, paulatim annis sapientiaque crevisset.
Agnovimus quantopere generis humani intersit, naturam ipsam consuli, legesque figurarum
ac motuum constitui, quibus nostrae vires augeantur.
Sed ut in Republica plerique aliis
laboramus, pauci nobis, ita conquisitis experimentis tantum posteritati materiam colligimus
ciitan
unde multa post secula veritatis aedificium aedificari possit. Et video magnos Viros cum
juventutem in mathematicis aut humaniori literatura posuissent, aetatem experimentis
naturae aut negotiis impendissent; in flexu vitae jam inclinantis ad scientiam Mentis excolendam
rediisse, qua propriae felicitati consulitur.
L
Sapieiter dictum est a Viro egregio Francisio
Bacono, Ahilosophicam obiter libatum a DEo abducere, profundius haustam reddere Creatori.
Idem seculoanguror, fore ut pretium sanctioris philosophiae redeuntibus ad se hominibus agnoscatur
momatica studia dum ad severioris judicii exemplum, tum ad cognoscendam harmoniae ac
auritudinis velut ideam; naturae vero experimenta ad autoris qui imaginem idealis mundi
sensibili expressit admirationem, studia denique omnia ad felicitatem dirigantur. 
Interea per anticipationem id agamus, ut animi eorum sanentur, quos
blandientis cujusdam philo sophiae novitas, mathematicum quiddam ementita corrupit,
Periculo divinae veritatis. Indubitata res est, et Aristoteli quoque agnitas omnia
in natura corporea a magnitu dine figura et motu repeti debere. Doctrina de
magnitudine et figura egregie exculta est, intima motus nondum patent, neglectu primae
philo sophiae, unde repetenda sunt.
Est enim Metaphysicae tractare, de mutatione,
tempore continuo, in universum. Motus enim species tantum mutationis. Non
corpania
materiae
intellecta motus natura fecit ut insignes philos ophi naturam t (sola extensione
circumscripserint, unde nata est corporis antea inaudita notio non magis naturae phaenomenis
quam fidei mysteriis conciliabilis.
Vimirum demonstrari potest, extensum
ilta alia accedente qualitate, agendi patiendique incapax  esse omnia summe fluida
est vacua fore, unionem corporum, et quam in iis sentimus firmitatem, explicari non posse,
cuique leges motuum ab experientia alienas constitui debere. Quae omnia in Cartesii principiis
nanifeste apparent, nam et motum fecit pure relativum, et corporis speciem commentus est nihil
ab mani differentem, et unionem firmitatemque ex sola quicte petut, quasi quae semel in contactu
mutuo quievere, postea nulla vi separari possint, et decreta circa motus concursusque corporum
promulgant, certissimis experimentis antiquata; fidei autem mystaria artificiose declinavit
philosophari scilicet sibi non theologari propositum esse, quasi philosophia admittenda sit
inconciliabilis religioni, aut quasi religio vera esse possit, quae demonstratis alibi veritatibus
pugnet.
Coactus tamen aliquando de Eucharistia laqui prospeciebus realibus apparentes