# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068640:0003
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068640:0003?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 6, 16
# Folio 2r, page id 00068640:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068640&page=3
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068640/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
# Lines: 41 recognised, mean confidence 0.98
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

omnium
introduxit, revocata sententia, thcologorum consensu, explosa. Sed hoc parum erat, si
existentiam ejusdem corporis in pluribus locis philosophia ejus ferre posset. Nam si corpus et
spatium eadem quis ex diversis spatiis sive locis diversa sequi corpora neget  vi ad
formandam corporis naturam extensioni resistentiam quandam sive impenetiabilitatem
aut ut ipsi loquuntur arT1Tviar molemve addidere, ut Gassendus aliique docti viri,
rectius pauli philosophati sunt, sed non exhausere difficultates. Primum enim ad ideam
corporis absolvendam opus est notione quadam positiva, qualis non est impenetrabilitas;
Deinde nondum evictum est penetrationem corporum abesse a natura, argumento
condensatio quae ex quorundam sententia fit penetratione, tametsi aliter explicari posse non
diffitear. denique impenetrabilitas absoluta corporum non minus fidei nostrae decretis pugnat
quam A Toia, idemque cerpus esse in pluribus locis, aut plura in eodem,
aeque difficile est
vid ergo tandem extensioni nos addemus ad absolvendam Corporis notionem;
quid, nisi quae sensus ipse testetur. Nimirum tria ille simul rementiat; et nos
sentire, et corpora sentiri, et quod sentitur varium esse, compositumque sive extensum.
Notioni ergo extensionis sive varietatis addenda actio est. Corpus ergo est
Agens exterisum: dici poterit, esse substantiam extensam, modo teneatur omnem
substantiam agere, et omne agens substantiam appellari. Satis autem ex interioribus
metaphysicae principiis ostenda potest, quod non agit, nec existere, nam potentia
agendi sine ullo actus initio nulla est.
Arcus tensi non modica potentia est
es at non agit, inquies, Imo vero agit, inquam, etiam ante displosionem, conatur
enim: omnis autem conatus actio. Caeterum de natura conatus, et agentis
principii, sive ut scholastici vocavere, substantialis formae, multa dici possunt
egregia et certa, unde magna etiam naturali theologiae lux accendatur, et discutiantur
tenebrae mysteriis fidei a philosophorum objectionibus affusae. Patebit non
tantum mentes, sed et substantias omnes in loco non nisi pet operationem esset
mentes nulla corporum vi destrui posse: omnem agendi vim esse a summa mente,
cujus voluntas sit ultima ratio rerum) causa volendi harmonia universalis: Deum
creaturae, mentem materiae uriiri posse; imo mentem finitam omnem esse incorporatam
ne angelis quidem exceptis, quae sanctorum patrum sententia veraephilosophiae consenta
esst. Denique species a substantia differre: 00 AV T0ToIa nihil repugnans haber
imo nec nE7 86) a6 nor. Nam quod mirum videri possit, consubstantiatia
corporum resolvi in transsubstantiationem, et qui corpus sub pane esse ajunt,
destructam panis substantiam relictis speciebus asserere nescientes. Quod
illi fatebuntur, qui veram et inevitabilem substantiae notionem aliquando
intelligent.
Quanti autem momenti sint haec Theoremata ad solida
pietatis constituenda, fundamenta, ad tranquillitatem animi, ad Ecclesiae pacem
intelligentes astimabunt.