# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068641:0002
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068641:0002?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 6, 17
# Folio 1v, page id 00068641:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068641&page=2
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068641/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
# Lines: 75 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Ut saepe in mentem venerit admirari humani ingenii perver
sitatem, quod diligentiam omnem eo convertit, ubi minus necesse
aedium
est. De stillicidiis, de lumine vicini obstructo, de itivere, actu, via per
agrum, de tribus capellis, fractatur magna gravitate summoque studio;
rerum teliberantsententiasdicunt; nihil omittitur viri aliquot docti et periti nihilgomilta, quod faciat ad
controversiam  recto judicio justo judicio terminandam, non magis quim
si de lucullianis hortis, a immi de Asia cis taurum
montem immo de regno Aegopticece inter si in Romano senatu de
Asia cis Taurum montem, aut de Aegyati regno ageretur. Laudandi
et religionis
sunt isti judices assessoresque suae industriae ( faciunt officium in magnis
non minus in parvis non minus quam in magnis. Etiam in tenui
laborem glovia non tennis manet; et fieri potest, ut aliquis
plans merces etram apud Deum
homo de plebe in lud homo obscurus in ludo latrunculario, in
artifex in suo opificio, aut etiam Sed genus humanum culpandum
est, quod, exiguis negotiis egregie praevidit, maxima quaeque in casum
dare solet. Itaque a juris consultis exemplum petere oportet
et sanitater
instruendae rationis humanae in gravissimis de set vita, de republica
de bello gerendo, de aeternitate de belli pacisque negotiis, de conscientiae
moderamine, de aeternitatis cura, deliberationibus. Habent Thcologi
cur se hic admoneri non aegre ferant. Quisquis (elloquia eorum
in publicum edita inspexerit curatius, mirabitur saepe tantas
res tam per sunctorie, ne dicam praepostere et sophistice tractari.
Ali non argum quidam non argumentantur sed concionantur; alibi
sophismatum seges pulculat,  plerumque ita in orbem reditur, ut
plerumque exacerbantur animi, et in convicia exardescunt. Postremo
ita in orbem circumagitur disputatio, ita teritur tempus, ita in orben
circumagitur disputatio, ut taedio et desperatione fructus audriores
etiam qui etiam illi finem expetant, qui maxime initiis favere
Sed missis controversiis inter magnas partes, inter quas scistos est
orbis Chistiants in quas scissus est christianus orbis, saltem illos
illi certe  ad eos inprimis pertinet haec opera, qui conscientias regunt.
praesertim cum ab aliquot annis magna animorum contentione de
vi ac potestate probabilitatis inter ipsos certetur. Sunt enim
qui putant hominem scientem ac prudentem posse opinionem minus
probabilem minusque putam in agendo sequi, quod alii velut grande
agnanus; scriptor
Piaculum fortiter accusant. Prosper Faganus Lure consultus celebris
ex illorum genere quos Canonistas vocant, graviter ostendit, Thasto
quanto sint jur sureco Juriconsulti hac in re multis Theologis
Fabrius Theologus et philosophus int
severiores. Respondit ipsi Honoratus magni vr ingenii, et subinde
et vastae doctrinae, et sane in nonnullis absolvit probabilistas, et
cautiones complures egregias praescripsit; tandem tamen eo descendit
ut fateatur ex suae partis sententia, posse aliquando ho conscienti
saepe posse is homines conscientiae suae consulentes, posse directores animarum
medicos conscientiarumque directores opinionem minus verisimilem sequi
recte praeferre
sepi quae ipsis  minus verisimilis videtur, quando jurisconsut di
sau
in simili plane causa, id judici aut advocato non liceret. Quod quem
admodum ego non sine admiratione animadverti, ita vel hinc aestimandum
re puto, quam utilis quanto praestet in hoc genere discere a Legibus
et juris consultis, quae non excogitata sant e hominibus privatis
iplici
quae usu vitae s et controversiarum finitione discussione probantur
terlice
quam  quae in scholarum plorre umbra excogitata, lacem
negotiorum non facile subtiliter magis quam accurate cogitata,
lucem negotiorum non aeque ferunt Haec autem non accipi velim,
quasi jurisconsultos esse sine navis putem. Neque enim nego saepe jus ipsum incertum
e it nam ta itature epese moda est emendanta in fomma pne luiciorum processe
velut de summa
itur de tribunali
ad tribunal, n
quid forte priores
fugerit.
nostra de Probationum
Gradibus
Scriatoribus
a novitiis quibusdam morue
casuum Fheologis mutuari