# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068649:0029
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068649:0029?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 7B, 5
# Folio 15r, page id 00068649:0029
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 16v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068649&page=29
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068649/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 108 lines, status machine
# Lines: 108 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

De natura rationis est, res contomplari sub specie aeter
infinitam et aeteruam essentiam (quia res non possunt sine cause
sua id est deo concipi.) et eam quidem adaequate, quin es
in toto simol et in partibus. LEst idea ipsa essenitrae seu realita
plerique errores in hoc solo consistunt, quod nomina rebus
non recte applicamus. Sic cum homines in calculo errant
alios numeros in mente, alios in charta habent (pay84
per voluntatem intelliu affirmandi et negandufacultate
In Mente nulla datur affirmatio et negatio prater illam
quam idea quatenus idea est involvit. (nam hiangult
sidea involvit effirmationem quod duo ejus anguli duobus rectis
equales. per adeas inim intilligimus actum mcntis, non pidum
lline falsum est erroram oriri quia voluntas la hior intel
Homo non dubitat, ob simplicem negationem causae quae ipsum
dubitare faceret si cognita esset: sed non ideo est reven
certus Nam certitudo est aliquid positivum, non sola privatio
dubitationis. Voluntas latius  extendit quam intellectus
Si per intellectum intelligimus distinctam conceptionem;
sed non ideo se oe extendit latius quam perceptio seu conci
jndicium suspendere idem est quod videre se rem non accurato
quando aliquid percipimus, simul id cogitamus existere, nisi
simul aliquid aliud percipiumus quod idiam Existentia
ejus tollit. Hinc in somnis de veritate eorum quae somniauu
non dabitamus, nisi quid superveniat, ut cum somniamus nos
ausa adaequata est, cujus effectus potest clare et
dissincte per eandem percipi. Inadaequata seu partialis cujus
Agere dicimur cum aliquid in nobis vel extra nos fit, cujus
sffectus est affectio corporis qua agendi potentia auget
vel minuitur. juvatur per impeditur, conjuncta cum hujus
affectionis idea. (unde affectus modo possio, modo actio est + 1s
Mens quatenus adaequatas habet ideas agit, quatenus
Nec corpus determinat Mentem ad cogitandum, nee mens
corpus ad motum vel quierem, nam senis idearum distincta
Leviter bolumus quorum appetitus facile contrahi potest
Conatus consergationis ad Mentem magis relatus est Vluntam
ad corpus retatus est ppetius. A cupilitas es appititus
Hfinc non conamur, volumus, appetimus, quia bonum judicamus
sed contra bonum judicamus quia conamur. Simo videtur nenti
alterius esse causa, sed se comitari, ut ut cogitatio et motus )
quicquid corporis potantiam angit aut minuit, etium mentis
titiaest passio qua mens ad majorem perfectionem
transit. Tristitia qua ad minorem. Laetilia t
t rs simnt relara est vel titillatio (delor) quando una par
aiendi potentiam jnvant; alia aversatur Hinc oriuntur
an Y Codium) seu laetitia (tristitia, concomitante id ea causae
Si quis duobus affectibus simul a commotus fuerit alter alterum
recurrere faciet itaque res quaevis per accidens potest esse causa
laetitiae d tristitiae cujuditatis Hinc fit ut per acidens
 rami iu adus, destinenone, quamu am auu grt ntra
Invidia est odium quatenus homoiia dispositus intelligitur ut alter
Si tomnobis similem affectu aliquo affici percipiamus, simuili
affecta afficimur. Hc affectium initatio quando ad tristitia
refertur est Commiseratio, quando ad cupiditatem aemulatio
ponr hinc dem quam simulem nobis putamus invare conamus et
quod eam histitua afficit odimus. Dene volentia est cupidita
De nobis et re amata id bine comanum asfidinai  cedene
propensi sumus) quod latitiam afficit; negare quod tustiti
ontra de eo quod odimus. Hinc superbia est atita ex
praealias affecta est, vel mta lilaritas (melancholia) cum
ens quantum potest ea imaginari natur, quae corporis
eo orta quod homo de se plus justo seubit e Existimatio
cum de aliam et despectus cum de alio quod mnat vel odat
Omnes Omnes homines Ambitionem quandam habent
id est agere quod alii cum laetitia aspiciunt; omittere quod
Gloria est boclim ex eo (pudor) est laetitia ex eo quod
quis alios placere gratus esse laetitia eos afficere (displicere
spes (Mmetus) est inconstans laetitia (tristitia) orta ex imagine rei futura
et rei praetaritae de cujus eventu tubitomus. Sublata dubitatione fit:
securitas desperatio) caetita (tristitia) orta ex imagine rei quam
Gaudium (conscientiae morsus) est laetitia ta ex Ctistitia) orta
ex imugine rei prolerite de mnus eventu ngn dulitamus
o
similis in alio affectus anget nostrum (quia ut supra, etiam
Ambitro conatus efficiendi ut alii ament, odio habeant
quae nos. fine dum omnes ab omnibus amari seu  laudari
Miseremur eorum quibus male est et invidemus is quibus bene
puer exsios solo radent vel flent quod alios ud facere vident
quique corpus eorum nondum stabile, sed adhuc velut in aequi
Conamur efficere ne quis aliqua re solus potatur, quia eo
ipso dum ab eo expetitur qui nobis simlis est, et a notis expe
Zelotypia est idium rei amatae cum felotypia junctum
quia comumur ab eo quod amamus amari, et magis autem amam
si soli. Acuitur dolor quia imaginem rec amatae jungere
cogimur cure imagine ejus  quem odimus et cui invidemus H
esiderium tristitia ex absentia amati. _ foemina se
prostiluit, cogimur eam jungere cum eo quod in altero
odam
modo gratae posten sut. Et si posten iletum eadem re
Majus est odium quod nascitur ex amore est extincto (et
contra) Nam plures affectus Cvercendi quam si nunquam ama
set, nontantum enim histitia oritur ex eo quod omne odium tristiti
est, sed et ex cisante amore, nam coercendu est amor et V
simor est affectus quo homodisponitur ut id quod vult nolit
vel id quod non vulti vilit scilicet ad natum futurum minore
vitandum Pd. deberet esse Tale aliquid respondens matui eodem
Inior ergo est metus quatenque homo dispopitur ad malum futuri
vitandi ivercetur timore alterius mali, ut quid potius vell
nescias, et utirunque malum sit ex maximis, metus vocatur
qundisea est atum conatus malum refferendi ei a qua
magis amamus eum qui nos sente causa amat, quia
solum amamus vel addimus ob latititiarm (tistitiam) qua nos
anando sodio habendo afficit, quia causam in ipso
si quis ab aliquo cuiquam ordinis sive nationis a sua
diversae baetilia vel trisitia affectus fuerit, comitante
alios ejusdem nationis vel classis amandos vel odio
eaarilia es destructionetions sine tristitia est squia introsta
saltam aliquid nobis simile seu humanitatem amcavimus
praecereae vindecta seu destunctio hostisuom tollune memria