# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068649:0044 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068649:0044?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 7B, 5 # Folio 22v, page id 00068649:0044 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 21r); this page is its left half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068649&page=44 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068649/jpgs/default/00000044.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 138 lines, status machine # Lines: 138 recognised, mean confidence 0.97 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. De Potentia Intellectus seu libertate Coercere affectus possumus, absolutum in eos imperium non habemus. Cartesius putat motus spirituum quostibet quibus libet nostris ppseo cogitationibus per habitum jungi posse, art. 50. p. 1. de pass. animae, adeoque nullam esse tam imbecillem animam quae non possit absolutam acquirere imperium in passiones, cum sint ommotiones, animae quae ad eam speciatim referuntur, et pendent ab aliquo motu sporituum. Sed explibaae de assunsit rm obscuram explicare voluit per occultam qualitatem nullus enim clarus et distinctus habetur conceptus, M cogitationus unitae cum parte quantitatis. Et vellem hujus anionis causam proximam explicuisset. Sed illi recurrendum funt ad universalem. Nec apparet, quomodo an motus passionu quos firmie judiciis arcte junximus non possint ab iisdem iterum corporeis causisdisiurgi, nec ulla datur comparater inte mentis et corporis potentiam ut nec inter cogitationem et motum. Cum igitur mentis potentia sola intelligenti definiatur, ab hac petenda sunt affectuum remedia et quae prout cogitationes rerumque ideae ordinantur in mente, sic corporis affectiones en rerum inummes in corpore cessante causae externae cogitatione, cessat affectus, exer pli gratia amor aut odrum erga causam externam Affectus desinit esse passio formata clara distinctaque idea itaque nam Patenus non patimur sed agimus quatenus ideacadae– quatas habemus. ESiffectus ergo eo magis in potestate omntis corporis affectio, adeoque omnis affectus a re externa aliquid habet cujus clarum distinctumque possumus formare con- ceptum, scil. id quod commune est. itaque affectus separetur a cogitatione causae extemia, et veris jungatur logitatio nibus. itaque interdum eadem vol cupiemus, sed ex ratione Mapr Mejer est affecte, inre quam uteliberam ani pimus. Affectus erga rem quam aberam esse imaginamu major est quam erga necessaliam, et ad huc major quam erga possibilem vel concisientem quae caltant contingentem et si rem simpliciter consideremus ut liberam consideramus Major in itaque in affectus potentia si res extemas necessar cogitemus, videmus enim necessitatis considerationem consolari et neminem misereri infantis quod loqui non potest, sed adultu quia hoc non ut rem naturalem et necessariam, sed ut extraordinariam, et quasi naburae vitium concipimus Iatile etiam est ad affectum moderandum cogitare ebjecti absentiam, seu ea quae ejus existentiam sectudunt. Hinc effectus ex ratione orti, potentiores ortis ex imaginatione, quia quae rationis ductu cogitamus sub necessitatis specie concipimus adeoque existentiam eorum secludere non possumus A affect qui ad pia referatur (quia ita una cansa liberior est, quam plures, magis autent una causa magis adaequata seu libera est quam eae quibus aliae concurrunt; libe magipantem afficit quod liberum cogitamus) F idem mens distinctius rem con- cipit, si plures causas concurrentes concipit) Quia mens plura cogitars pot majorem operationem exercet, adeoque minus patitur. Deinde idem eiffectus erga plures causas, erga unam- qvamdiu affectibus qui nostrae naturae sunt contrarii non conflictamur, possumus ordinare corporis affectiones secundus intellestum seu claras distinctasque ideas formandi et alias ex aliis deducendi, quia tamdim potentia mentis Major autem uis requiritur ad affectus ratione ordinatos coercendos quam vagos (quia javant 7. itaque quamdin affectuum cognitionem non habemis inteum rectam vivendi rationem seu vi certa vitae dogmata concipiemus, et memoriae mandabimus, rebusque par ticularibus continue appli abimus, ut imaginatio iis afficia tur sempetque in promto sint. Ex gr. odium amure vincendum ess In omni re quid bonum sit consideremus ut ita laetitiae poti affectu ad agendum determinemut. ita qui vanans gl oriam se nimis sectari videt, de recto gloriae usu cigitet honde ejus banitate, de quibus nemo nisi ex animi aegritudit cogitat: talibus enim cogitationibus se ambitiosi afflictant cum de aliquo honore deperant, et dum iram evomunt pientes videri volunt. Itaque illi nuxime gloriae cupidi sunt, qui de mundi vanitate maxime clamant. ut paupe qui de divituur vituis non cessat loqui ostendit se non solum paupertatem suam, sed et aliorum divitias iniquo anis terte in Ale capiens ortules contemplari et animum Omnis irmago quae ad plures res refertur, sepius excitatu adeoque magis viget. quae autem clare distincteque concipiuntur ea cum pluribus communia sunt, aut ex communi bu deducantur, ideo ad plures res referuntur adeoque saepius occurrunt adeoque ectum imagines magis vigent cum siturium aliarum rerum ideis jungantur Hinc mens efficere potest, ut omnes Ment imagines ad Deum referantur, quia de omnibus corporis affectio nibusclarus distinctusque formari potest concepitus. quod autem per se concipitur est attributum dei qui se suosque affectus distincte intelligit deum amat eo magis quo se suosque affectus magis intelligit, quia dum clare dipincteque aliquid intelligit laetatur, duntero ad Deum refert, laetitam comitatur ideam Dei, cujusantem ideam laetitia comitatur, id amamus. Hic erga Deum amor mentem maxime occupare debet, quia omnibus corporis affectionibus seu mentis Nalla dari potest tristitia congilantu idea dhi, seu dei odium, quia quatenus det on ideam habemus ideam ad aequatam habemus, seu agimus non patimur Et si enim deumm ut tristitiae causam considereuu, tamen dum tristitiae causam intelligunus laetamur Dei amor invidiae ac te lotyprae misceri nequit, neque affectrus hic ullo alio affectu destrini potest, nec nisi cum ipssorpore quomodo etiam et ultra corpus supersit mox dicetur no Potentia igitur mentis in sequentibus consistit: P in affectuum cognitione. IIn se paratione anagita affectus a cogitatione causae externae. II in tempor seu majori durabilitate earum quas intelligimus quamt H IV. in multitudine causarum quibus adaeqoatae ideae quae ad communes remm proprie tates ac Deum referuntur) foventur. V. in ordine quo mens affectio disponere potest Mentis impotentia definitur igniratione seu ideis incedaequatis, itaque magispatitur. quam agit itaque cogitemus potius de his quae adaeqvate cognoscere itaque in omnibus rationem quaeramus himu aegritudo oritur ex affectu erga res muta tionibus obnoxias vertamus ergo mentem ad DEum seum ideas aedaequalas, quia objectum hoc est aeternum et nmmute Mens nihil imaginari potest nisi durante corpore quia alias actualem corporis existentiam non exprimit. nec corporis affectiones ut actuales concipit, adeoque nullum in Deo necessario datur idea, quae hujus et illiushumn esse, pietatem tamen et religionem, et quaecunque corpus ut actu existens concipit corporis essentiam sub aeternitatis specie exprimit Mens humana cum corpore absolute destini non potest sed manet quod aeternum est, id tellicet quod aetema quadam necessitate per ipsam dei essentiam concipitur. Non possumus recordari nos ante corpus extitisse, quia aeternum nullam ad tempus relationnem habet. Experinuir tamen nos aefernos esse, quia non minus illa sertimus quae intelligendo concipimus quam quae in memori, habemus. Mentis enim oculi sunt de monstrationes. Mentis itaque existentia eatenus tantum potest dici durare et tempore definiri, quatenus actualem corporis existentiam involvit. F difficultas cum aliad semper sit corprinis corpus quomodo eadem ejus idea seu mens) o plura. Particularia intelligimus hoc magis Deum tertio logitationis genere, procedendo scil ab adaequata ipsa virtus consistit enim in amore Dei intellectuali sumnus mentis conatus, ummaq vortus est, intelligere res idea quorundam Dei attributorum, ad ad aequat cogni, qui est vera hominis potentia seu virtus. tionem estentiae rerum Hinc et summa laetitia est