# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068654:0123 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068654:0123?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 7D, 2 # Folio 43r, page id 00068654:0123 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 44v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068654&page=123 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068654/jpgs/default/00000123.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine # Lines: 52 recognised, mean confidence 0.99 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. 22 a Probare est efficere, ut cognoscatur propositionem esse veram. Comparare est considerare, in quo duo conveniant et differant. Ia ut ex uno cognito alterum cognosci deinde possit. Mensurare est datum assumere, quod mensura vocatur, idque quantum licet, partibus alterius nullam partem communem habentibus applicare. Unde apparet, hanc operationem multum habere com. mune cum divisione Arithmeticorum. Mensuram esse ut diviso- rem, mensuratum ut dividendum, et posse aliquid esse residuum si mensuratum non exacte contineat mensuram. Conjicere est ex probationibus insufficientibus recte inferre, quae dicuntur indicia. Hoc autem recte fit, cum ex plurimis eligimus verisimilius, et praesertim in cavendo malo. Magna mala ex levibus vitat mens provida causis. Inchidere est habere inter exempla. Excludere contra. Ars est habitus cum recta ratione effections. Scientia est cognitio veritatis per probationes certas. Sapientia est scientia primaria, seuscientia felicitatis. Opinio est sententia ex verisimilibus orta. Verisimilius autem est, quod facilius verum esse potest. Entelligentia est cognitio a priori seu distinita, vulgo brabitus, quo cognoscuntur principia veritatum. Discretio est cognitio divensitatis Intellectus expressio. Affirmare et Negare quid sit, per clariora exprimere difficile est. Adhibenda Ecthesis terminorum pro rebus, ut cum explicamus, quid sit consequentia; per substitutiones aequi pollentium, quemadmodum alibi exposui. Loqui est voce articulata signum dare cogitationis suae Scribere est id facere permanentibus in charta ductibus. quas ad vorem referri non est necesse, ut opparet exhinensium characteribus. Interpretati est ex signis pervenire ad cogitationem. Docere est cognitionem efficere. Discit in quo efficitur. Intertogare et respondere obiter jam explicuimus supram- ter effectus passionum. Navrare eit factum docere. Fama est sermopublicus de facto nupero. Definire est explicare notionem; seu resolvere in plures notiones uni aequivalentes. Distinguere est discrimina plurium docere. Restringere est ex proprositione generali (seu plurium exemplorum) facere minus generalem. Ampliare contra. Signum. Signum est perceptum ex quo colligitur existentia non percepti. Sed hoc loco est signum conitationis. Litera est unus ductus significans minimam aut pene minimam vocem articulatam. ut x est peneminima, cumr idem valeat quod C5. Syllaba an est minimum compositum ex literis perse pronunciabile. sed ita sp foret litera. Est ergo potius perse pronunciabile conti- nens non nisi unam vocalem. Vocalis autem est litera perse proum: tiabilis ore aperto. Itaque 5 non est voralis; h est quasi vocalis.