# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068656:0048 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068656:0048?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 1 # Folio 22v, page id 00068656:0048 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068656&page=48 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068656/jpgs/default/00000048.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 142 lines, status machine # Lines: 142 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. et fundamentascientiarum, quibus constant principia rationis, hominisunt peculiares quod discrimen Lockius et alii quidam nostro tempore paulo crassius philosophantes, ob ignorationem verae Ahalyseo non satis sunt assecuti homines quoque in plurimis non nisi Empirice procedunt, ad aliorum animalium modum, ubi possent rationaliter, si causas tenerent. Unde maximi in vita errores persaepe nasci solenteorum qui valde experti creduntur, eaque fiducia rationes admiti tere nolunt. Caterum hominis Empiiria, Ratione adjuta immensi intervallo super brutorum Empliriam excellit et latissime porrigitur; etsi in quibusdam particularibus truta q nonnulla partim aetnef organorum suorum structura partim vivendi generenos vincant jum autem primis annis intantes parum a brutis xperientiae tanquam differant ratione sese ob defectum (materiae in qua exer caeatur, linquaeque e symbolonum perquae exerceatur parum adhuc exerente) et pueri quoque et adolestentesqe ne quid de viris dicam) sensibus affectibusque ad instarbrutorum plunimum regantur; hunc dhominum informa tores multa a brutorum magistris quorum, canum avium, mutuo jumero possent, etiam hominibus profutura. Volim tamen exemplo imperii in animalia caetera duriorus ad verbera erga hominles facile veniri, multoque minus dolores exquisitiore adhiberi libentea adhibuerim: quanquam sciam quosdam funambulos, artio circulatoriae Magistros in puetos suos esse acerbiores, tanquam aliter in re difficili et ingrata, a qua fere natura abhorret, non profecturs uut major scilibet molestra vincat minorem A00p Hominum audabili habitu informanoorum curaest ubi ad considerationem subjecti pertinet ipsa Varietas inge- norum. De qua non male Acistoteles in phetoricis, aliique artis oratoriae scriptores; sed et praeter hos peculiari studio de ingeniis egere johannes Huartes Hispanus in libello de scratine scintinit ingenionum, im. Barclajus in ieore animorum et Edo Nechusiis intheatro ingeniorum. Huc etiam pertine utii opus de conjectandis pro bona parte scipionis caramo moribus affectibusque. Et quidam haec ad recepta vulgo tempe– ramenta revocare student, sed ea varie trahere coguntur nec quicquam certiac definiti constituere possunt, estque id omne magis exotericum et populare, quam solidum atque Recuratum. Physionnomia quoque etsi omnino sper nena non sit, et fundamentis quibusdam non plane absurdis nitatur veluti, ut homo inclinationes illi bestia rum generi familiares habere credatur, cu jus ad speciem externam lineamentaque accedit; item ut i5 qui valtur natura habet, quem alii demum in affecta assumun ad affectum eundem propensus judicetur; nihil tamen in his inest, non dicam certum ne satis quidem plerum n victo succedens, usque adeo natura in hominibus educatione corveriatione variisque casibus mutatur; ipsaque etiam conforma- tio vulus memororum in utero primaque intantia a causi Seue corporis dispositionibus fit quidam etiam forma laudentur; quo hic ad animo is ettam inclinationibus voluntatis ad affectus, sive insitis, sive acquisitis; quibus fu aliorum opinione restexa, cjuam del potentia vel opibus sibi plrar apiet a fud homines parant usitatissendis existimationes tas tumsidbo bilidribus dolupratib quoe faciunt, ut alii robore, alii agilitate, alii sensu exquisito accidentalibus pende Ui ad varias artis exersitiaque apti sint. num capiendos efficas epas ut aliqui voluptatibus corporeis, usque diversi generis, alii voluptatitus animimagis capiansur; et hi potissimum complacentia sui Et solae veritates necessaria sunt certae universalitatis, quae ere non ratione, sed sola inductone, des observationibus constituuntur etsi egregios in vita usus pradeant acate e et successumtm habeant; semper tamen et ubique valituras, nisi cognitae patione necessaria, pronuntiari non potest. Et talia sur nonceternis praesentis na onstant, ut atque occiditi. provisionaliter quamdiunitu aurum sit nultu quam possevinus in ap sub examen revocavit = Variant autem homines primum H variant deinde sed nostrae nunc potissimum conside ratio est variatio a viribu inteller nusu quibus fit, ut c emoria praeteritarum legitationum laudemust naeniumque spectatur; illud tum recmeeoeatam oreecum. et cagname peteus discrimen. acrior vis animi majorqu adle sui vid acumo tiam autoritatemu feruntur quibus majos inqe srocedunt contentist etsandom ion idas a inmodvertimus. ngenium vero dum quadam mentis agilitate faclle discurrimus cegide remotssum etiam balitudines obt hactius per objecta inpenimus Qui ergo natur al valent, ec memoria, ingenio, judicio, 115 magis valebunt arte adjutis; qui non valent, methodo defectua pro bona parte supplebunt, eaque ratione non raro a quabunt eos vel superabunt, qui artis expertes soli dasusst conticlunt. as remo facile de Indiorum sacesu sttuo nen desit undan STWDTITMRIDTCI cationumque inscholis Trivialibus, de Promotionum in Academiismos. LC olim qui coregie Aeterant, à Cxeterorum puerorum corona cum laude domum deducebantur, quod exemplo Cicero nis constat. P. 8. Fancum de Subjecto habitus. Causarelmodus acquirendi est vel lu- pernaturalis infasio; vel nacuralis assue factio, quae insentientibus, qua calia Cune, dicitur Doctrina. P. 9. Infasoell relDirina, retDia- trolicar. Divinae exempla habemus in donolinsuarum Apollolica, erh qui- dam uleraillam F: eltalin durassenon pu- rent, quo sensunon eset habieus, quia nonpertonens. InFlictoris Bectela Rica sinile habemus exemplum 5. Ephram Spro, qui precibus Basil ii Ma- sni lubicam lineu Craea coonitionem obtinvise Nouristemporibus intusio nis Diabolicae in mancipia lua, exempla mondelane. 7 Nechodie omnis intulio dirma abelle pulanda estoceniu ane Biri vel apesfectione praesentium out in quidus judicium inceniumque spectatur. Et judicium quidem dum nex objecto prabe perspecto, quid verum falsumque sit agn quae judicium examinare possit oluntai quae