# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068656:0050
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068656:0050?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 1
# Folio 23v, page id 00068656:0050
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068656&page=50
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068656/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 154 lines, status machine
# Lines: 154 recognised, mean confidence 0.91
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

et funcamenta scientiarum,
quibus constant principia rationis, homini sunt peculiares
quod discrimen Lockius et alii quidam nostro tempore paulo
crassius philosophantes, ob ignorationem verae Analyseos
non satis sunt assecuti  homines quoque in plurimis
non nisi Empirice procedunt, ad aliorum animalium
modum, ubi possent rationaliter, si causas tenerent. Unde
maximi in vita errores  persaepe nasci solenteorum
qui valde experti creduntur, eaque fiducia rationes admit
tere nolunt. Caeterum hominis Empeiria, Ratione adjuta
immensi intervallo super brutorum Empliriam excellit,
et latissime porrigitur; etsi in quibusdam particularibus
truta qu nonnulla partim  organdrum
suorum structura partim vivendigenerenos vincant.
cum autem primis annis intantes parum a brutis
perientiae tanquam
differant ratione sese ob defectum (materia in qua exer
ceatur, linquaeque e symbolonum perquae exerceatur  parum
adhuc exerente, et pueri quoque  adolescentesqe ne quid
de viris dicam) sensibus affectibusque ad instarbrutorum
plunimum regantur; hunc d hominum informa
tores multa a brutorum magistris  quorum, conum
avium mutuo iumero possent, etiam haminibus profutura.
Nolim tamen exemplo imperii in animalia caetera durior
ad verbera erga homines facile veniri, multoque minus a dolores exquisitiores
adhiberi libentea adhibuerim: quanquam sciam quosdam funambulos, artio
circulatoriae Magistros in puetos suos esse acerbiores, tanquam aliter
in re difficili et ingrata, a qua fere natura abhorret, non profecturos:
uut major scilites motestie vincat minorem
Nobis thomirum laudabili habitu informandorum, curast
ubi ad considerationem subjecti pertinet ipsa Varietas inge-
niorum. De qua non male Acistoteles in phetoricis caliique
artis oratoriae scriptores; sed et praeter hos peculiari studio de
ingeniis egere johannes Huartes tispanus in libello de
scrutine semntinit ingeniorum, i. Barclajus in icone animorum
et Edo Neuhusies intheatro ingeniorum. Huc etiam perrine
pro bona parte Scipionis claramontii opus de conjectandis
moribus affectibusque. Et quidam haec ad recepta vulgo tempe.
ramenta revocare student, sed ea varie trahere coguntur
nec quicquam certi ac definiti constituere postunt; estque id
omne magis exotericum et populare, quam solidum atque
aecuratum. Physiognomia quoque etsi omnino sper
nenda non sit, et fundamentis quibusdam non plane
absurdisnitatur veluti, ut homo inclinationes illi bestia
rum generi familiares habere credatur, cujus ad speciem
externam lineamentaque accedit; item ut 15 qui valtum
 natura habet, quem alii demum in affectu assumunt
ad affectum eundem propensus judicetur; nihil tamen
in his inest, non dicam certumi ne satis quidem plerum
succedens; usque adeo natura in hominibus, educatione, Dictu
conversatione variisque casibus mutatur; ipsaque etiam conforma:
tio vultus memororumque in utero primaque infantia a causis
seut corporis dispositionibus
quoe faciunt, ut alii robore, alii agilitate, alii sepsu exquisito
accidentalibus pende
 quidam etiam forma laudentur; quo fit ut
3mi
illi ad varias artis exercitiaque ipti sint, hic ad animos
num capiendos efficax  sepastis ettam inclinationibus
voluntatis ad affectus, sive insitis, sive acquisitis; quibus fit
ut aliqui voluptatibus corporeis, iisque diversi generis, alii voluptatetus
aliorum opinione reslexa, quam vel potentia vel opibus sibi pm apure alio niam autoritatemque feruntur quibus major ingemiss
ammimagis capiantur; et hi potissimum complacentia sui al
ed nostrae nunc potissimum conside ratio est variatio a viribus
Intelloctus, quibus fit, ut vel memoria praeteritarum legitationum laudemust
raeniumque spectatur; tibud dum re
del
quum procedunt.
mecventam peum et camers discrimen animad eim
dum  objecto probe perspecto, quid verum fasumque sit agno
augnt  inmodoetimus.
ngentum vero dum quadam mentis agilitate fallle discurrimms ecgi remotrsum etiam sabitudinas o s ratus
quae judicium examinare possit
qui ergo natur al valent, ec memoria, ingenio jubicio, iis
per objecta inpenimus
hagis valebunt arte adjutis; qui non valent, method
defectum pro bona parte supplebunt, eaque ratione non raro
a quabunt nos vel superabunt, qui artis expertes soli
patsestendurisunt. itat
ejini nen desit.
Et solae veritates necessariae sunt
Certae universalitatis, quae vere
non ratione, sed sola inductione, id est
observationibus constituuntur
etsi egregius in vita usus praebeant
eceae tae coguendorce
successum am habeant; semper
tamen et ubique valituras, nisi cognita
ratione necess
potest. Et
nonceternis
praesentis na
constant, ut i
atque occidit.
provisionalite
quandiunitu
aurum sit
nec sane
qi frustra divinam studiis
nostris benedictionem peteme
i
a
ad Pietatem ictorum pertinentia scripta, quali
naim cditu
Ratus
Fritschiomerito
subtnde hab
ou
um t
Tobi
ture
saes
pretio habe
Magiri
icis diebus
non male accedet.
erim etiam graetor
minus mentio sit
silere solent
stianu
min caeatum
em scripturae saru, (scriptis col
min
pretatem
ti sabulii juvene
ad
desdina Grobi
aliquam
cum tamen constit unam, inpressionem
terroris, amoris alteriusve atfectus tam
fortem esse posse
re
ati mo
analitn
habet ad docendum si bene adhibeatur
ta et ad pervertend
bu
nale; fa
fortis validi
nim ut homo unius alteriusve
xempli impressione aeque moveatu
bene fandata
C multorum exemplor
aliquanq
experientia. Ut cujus
sulmine percussa fuerant, semper dome
exibat quoties tonaret
XC
sul. examen revocavit
Oregma obelte rtarun cereco vr imua
DdI
=FVariant autem homines primum
H variant deinde
aerior vicanimi majoru alei sui