# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068703:0015
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068703:0015?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 8
# Folio 8r, page id 00068703:0015
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 9v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068703&page=15
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068703/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 122 lines, status machine
# Lines: 122 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Ad Ethicam B. de
pars prima de DEo
Definitio I. Causa sui est id cujus Essentia in volvit existentiam
Definitio 2. Obscura est. quod res sit finita quae alia sui generis terminari
potest. quid est enim cogitationem cogitatione terminari? An quadatur alia
major? uti corpus terminari ait quo aliud majus concipi potest. Adde infra prop. 8.
difin. 3.. Substantia est quod in se est et per se concipitur. F Etiam haec
obscura. Quid enim in se esse. Deindi quaerendum est cumulative an disjun-
ctive inter se corjungat,  in se esse, et per se concipi. Id est au
huc velit: substantia est id quod in se est. v substantia est id quod
per se concipitur. An vero velit substantiam esse id in quo utrumque
hoc concurrit, ut nempe et in se sit, et perose concipiatur. Aut necesse
erit ut demonstret, qui unum habeat etiam alterum habere, cum contra
vidiatur potius, esse aliqua quae sint in se, etsi non per se concipiantur
p
ae
Et ita vulgo homines substantias concipiunt. 
substantia est cujus concepti
yet o concextu aquo firmari
defin. 4. etiam obscura est, quod attributum sit id quod intellectus de substantia
percipit, ut essentiam ejus constituens. Quaeritur enim an per attributum
intelligat omne praedicatum reciprocum, an tantum omne praedicatum
essentiale sive reciprocum sive non; an denique omne praedicatum essentia
primum se seu indemonstrabil. di substantia vide defins.
Defin. 5. Modus est quod in alio est, et per aliud concipitur. Videt. ergo
in eo differre ab attributo, quod attributum est quidem in substantia, uttamen
pr per se concipitur. Et haec explicatione adjecta cessat obscuritas
defin. 6. Deum defius inquit definio, Ens absolute infinitum vel
definitionis 4.
Defin. R. res libera C ubstantiam constantem infinitis attributis, quorum unumquodque aeternam
et infinitam essentiam exprimit. Ostendere debebat has duas definitiones
esse aequipollentes; quod tam demum alioqui unam in alterius locum oubstituere
non potest. Erunt autem aequipollentes, ubi ostensum erit plura esse in rerum
natura attributa, seu praedicata per se concipiuntur; item ubi ostensum
erit ea plura praedicata posse stare inter se.
Praetrrea omnis
definitio imperfecta est (tametsi vera et clara esse possit) qua
intellecta dubitari potest an res definita sit possibilis. Talis autem
ista est, dubitari enim adhuc potest an Ens infinita habens attributa, non
implicet. Pae Dden vel ideo quia dubitari potest, an  essentia
simplex pluribus diversis modis attributis semmodis exprimi potest. Equidem
plures sunt definitiones rerum compositarum, sed rei simplicis non nis
unica est,
ejus essentia nisi unico modo exprimi posse videtur
Tantum primum obscurum est, quamdiu non
constat quid sit esse in se. Secundum et septimuum annotari nihil
Axiomatia nata
necesse erat
sextum narum congruum videtur;  omnis enim idea
cum suo ideato convenit, nec video quid sit Idea falsa
quintum demonstrari posse arbitror.
Tertium, quartum
Propositio 1. substantia est natura prior suis affectionibus.
id est modis nam ad defin. 5. dixit se per substantiae affectiones indel
ligere modes. Caeterum non explicuit quid sit esse natura prius. ideoque
nec potest haec propositio ex praecedentibus demonstrari. videtur autem
per natura prius a intelligere id per quod aliud concipitur. Ceterum
ax 5. quae nihil commudalior et in hoc aliquam esse difficultatem
videntur enim non
tantum pere per posteriora, sed et  posteriora concipi posse.
posteriora
Licebittamen ipsi natura prius hoc modo definire, quod concipi potest
cum suo idealo condeninon concepto alio; ita ut contra alterum concipi non possit nisi concepto
ven dicm qud tes est rotira quo purte latis 
Fsed in hoc quoque
difficultas nam
in sequenti defin
ait attributum
ab intellectu
substantia percipi
tanquam ejus essen
tiam constituurs. Ergo
attributi conceptus
necessarius est ad for
mandum conceptum
substantiae Si dicas
attributum non esse rem
te vero requirere
paltem ut substat
 non indigeat conce
alterit rei; respont
explicandum est erus
quid vocetur re
ut intelligamus defin
tionem, et quomod
attributum non sit
quae ex suae naturae
necessitate existit
et ad agendum
determinatur
res coacta qua
ab alio deternun
tur ad existendum
et operandum
defin. 6. per at
nitatem intelligo
ipsam existentia
quat. ex rei
aeternae necegitat
sequi concinitur
concipitur
Has defini. Circa
tiones probo
Axiom. 1. omnia qua
sunt vel in se vel
in alio sunt
Ax. 2. id quod per
aliud non potest
concipi per se con-
sip 3 ex data deter
minata causa sequitur
effectus, si non detur
non sequitur
an
dependet et e
secum invicem haben
etiam per se invicem
intelligi non possunt
idea vera debe
a. 7 quicquid ut non
existens potest concipi
essentia non involui