# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068721:0001 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068721:0001?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 4, 3c # Folio 12r, page id 00068721:0001 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068721&page=1 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068721/jpgs/default/00000001.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine # Lines: 70 recognised, mean confidence 0.95 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. 1 conversatio cum domino exiscopo stenonio, de libersate. 27 Novem b. 1677 Dei existentiam non posse demonstrari, sine hoc principio, nihil esse sine ratione. Id principium nones locum habet tantum in mechaniis, quando scilicet agitur, utrum ex data magnitudine figura et motu sequatur al alia magnitudo figura, motus, sed etiam in rationibus, quas necesse est mechanicas non esse, quod sic ostendo. Series retam potuit asitr esse absolute loquendo, sed non implicat rati contradictionem ipsam esse aliter, hinc etsi causa una in aliam resolvatur in infinitum, vig. ego sum talis, ob talem causam, quae pursus talis obtalem, ett, et ita in infinitum tamem, semper utcunque progrediamur nova manet quaetid, nec uspiam in serie reperitur ratio sufficiens. Ergo ea debet asse eua Seriem. Haec ratio non est corporea, alioqui intra corpora ista ssn in serie fuisset jam comprehensa. Ergo necessarius est usus hujus principii etiam extra mechanica. Nihil est sine ratione, intelligitur de causa efficiente, materiali, formali, finali. Causa formalis est ipsa rei essentia, seui ratio cur res aliqua sit, vel talis sit, sit intra rem ipsam. Causa matericlis et efficiens, ut in motu mvetur quid semper eodem modo, nisi ratio sit, cur esset mmtationis, in officiente, vel in objectoe vel in re, vel in alio in rem agente. In finali, ut ratio debet esse eligendi ex duobus vela vel appirens. Finis movet voluntas nunquam agit nisi ob finem. Finis autem est bomum apparens. Movetur semper ab apparentia boni. Ergo Electio ex duobus non potest fieri nisi appareat bonum esse sic eligi quam sine ratione perfectius est agere ob rationem, Nihil agit si at ex qua posita sequatur hoc potius quam illud fieri quam oppositum c Non est humilitas tam fidenter supporere se roctam habere sententiam et alios erroneam, et ipsis dicere se Deum precari ut eos mutet. Aut si hoc cum Rumilitate stare potest cur aeliis Voluntatis sunt gradus unum enim magis volumus quam alterum. Et magis volomus quod ex probratur melius apparet, Ergo quanto i major aequalitas, tanto minus aliud prae aliq aliquo volumus, et cum summa, hil minihil. Nemo mortalium detalibus dubitaret, aut haesitaret. Nisi jam praenosset contra suas praeconceptas opiniones adhibitum iri. Ponamus differentiam esse data qualibet minorem, erit et excessus volendi. Id est nullus. Certum est Tunc aptrncum dliginutia d eligimus optimum apparens nos velle propter cognitionem, et tamen libere. Eodem modo et Deus, tametsi ergo casus aequalitatiis sa cum ageret, seu etsi casus aequalium perfectionum nunquam eveniret tamen ageret libere Lomnes series posibiles nyve essent perfectae, sequeritur otiam illam esse aeque perfectam, qua salvarentur omnes impii, et damnarentur omnes impii. Respondeo est impossibilis. Quaero cur. avia continiustitim, ead eo sis quia contra jostitiam. optime Id est quia contra perfectionem, id est non omnes series eque perfecte. In se est possibilis sed actu executio ejus fit impossibilis, quia cum Dei perfectione pugnat, et hoc est quod volebamus inde patet, redire tandem omnia ad mea. Et quia aliud sibi dicere videntur cum premuntur nonnihil, ad idem confugere non sentientes. diffic difficultas major in invenienda senlentia Angustini, quam in invenienda veritate a jansenius tricies legit Augustinum, et tamen dicunt eum in legendo Airgustino errasse. AL ajunt glancoma ante oculos habuit. Respondeo, unde seiam possea nec me habere, ubi Angu stinum etiam tictes tricies legero, itaque sub finem aeque ero incertus ac ab initio Nit Deum iutroduci mechanirum. Est odiosa expressio, et metaphorica, loquamur proprie. seusus est, Deum o aeque certo agere, ac horologium. Imo contra potius quod nivologum certo agit ratio referenda est ad certum modum quo deus operatur nempe perfectissimum. Mo cientr i Objicit si nihil sine ratione, Mundus erit aeternus. quia nulla ratio cur Deus non ante ceeperit Aespondeo primum, omnia creantum ex nihilo non ex prae existente materia quovis momanto, nam, et umteria ipsa creatur, nec refert, quod antea jam aliqua alia fueriat, nam postea sunt annihilata. itaque etiam si semper aliquae fuissent creaturae, seu etiamsi fuisset Mundus alius aute hunc mundum, ut erit alius post hunc mundum, quid tum quod inde matum ? Respondeo serundo, non tamen id tam facile hinc conclidi. Quia inse tempus nihil est, nisi rerum ipsarum jam existentium tractus. AAtque ita ante qua ot si Mundus incepits otiosa est quaestio cur nunc incepert non ante, quia nullum est tempus ante ipsum. Respondeo ertum. etium in ipso sed si quaeras potuisset durare diutm, v.g. si mundus est natus sex mille annos cur non potius ecem mille annus. sunc Repondeo poteste otium aliqua subesse i ratioe proportioque harmoniae, nobis incognitam Ilem indas est tsa peruti Necessitas peccati futui, suuit aut Indae futuri, fuit antequam existeret dudas, ergo non est orta a judae vountate. DEus praevidit sudam peccaturum esse. Ergo certum, infallibile, inevitabile, necessarium erat judam esse traditurum peccaturum, antequam existruet judas. judas non suit in Intellectu divino, sed juda pecaturi idea. Indae peccaturi Idea non orta est a Juda via Jndas nondum erat. Indae peccaturi idea non erat tantum in Idea haec ita Intellectu divino ut idea rerum possibilium, sed ut idea rerum actu futurarum apfecta non orta est a suda, sed potius Judam peccaturum esse necessario secutum est ex hac idea. Sunc cum deliberaret judas utrum Christum traditurus esset an non, jam necesturium erat Jndam eare seu eligere traditionem alioqui falsa fuisset scriptura. etc. Necessitate scilicet ex hypothesi ex jpta rC. Dvalis neescitas est etiam quae a ne indcitur ex electione boni.