# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068768:0390
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068768:0390?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Allgemeinen Geschichte LH 11, 3
# Folio 192v, page id 00068768:0390
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 193r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068768&page=390
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068768/jpgs/default/00000390.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
# Lines: 61 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

per commercia in Hollandorum negotus se im
plicuerat, quemadmodum enim Judaeis saepe
in aulis urbibusque foventur, quia su magnates
hoc instrumento ad collocandam pecumam  ad foenus
sine sine rubore aliena infamia exercendum
utuntur ita tunc Hollaudorum ministerum multis
ac
Pleriqu etiam Principius etm ministris status gratum
erat. Hollandi dum se ervitio Europae obtulisse
nisi sunt, etiam suas res procuravere nam cum
n tantum divitiarum per eorum manus transiret,
haesit ubique semper lucri nome
tratu temporis in eum cumulum: maxime ex
quo pace cum Hispanis facta suis, artibus efferere
2s
lodia
ut Hi spani di Peruviaeroops non sibi magis
quam Hollandis colere videantur.
Commercia Hollandirum omnia aut ex tndia
Orientali, aut ex Guinea, aut Mediterraneo
mari, aut Baltico septentrionalique aut denique
in media Europa exercentu. Europaea in Gallia
Hispania, Germanica Hispanica sibi satis
devinxere
firmonexu colligavere ex quo interest Hispaniae
cum Hollandis contra ( Francicas molitiones con-
spirare. Quare nec Jndiam occidentatem
admodum affectant. praeterquam enim quod fundandis
Emporiis potius quam coloniis id est commerciorum
sedibus quamerigendiu, quam cultu
terrae prosequendo magis p promti sunt:
etiam Hispanos vident laborare sibi, quorum com
merciis per secundam tertiamque manum ita mixti
sunt, ut jam non sAmsterodami minus quam
de S Seviliae de felici appulsu na Gallio-
num Havanensium solent gaudeatur. Nec Hisfanis
id admodum invitis aut facile prohibituris contingit.
Nam et numero hominum et industria illa
Aollandorum ad sordes usque demissa carent
Germanicis com erae: mercibus secundo RSeno
aptos
ex bipiendis natura  sitque regionis eos
bi
reddidit. tiam Albis illis et visuirgis et odera
et vistula serviunt. Nam quicquid  Embdae,
Btremae, Hamburgi, ubantisci et Rigae primariorum
mercatorum est, vel colonia Holtundorum aut
Hollandorum propago vel certe factio est, per affinitates
et societates, et factorias quas vocant, seu institorias
operas corresponsumque et quandam commerciorum
harmoniam connexa. Quoties turbatur in Ger-
mania totiBelgioque itoties Hollandia plus
generale) nova supplementa hominum rpumique accipit
accipit dici cum ratione potest hanc libertatis
speciem inter prmarias columnas principales Hollandici
Status esse. Nam magna hominum pars ii incolarum
et maxime opificum pars in extrema paupertate
in Batavis degit. et quanquam victus caro constet
manuficia tamen ats vilia sunt pro portiorue satis vilia sunt:
Amasyillis 8
 et in Gallia olim)