# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068768:0393
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068768:0393?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Allgemeinen Geschichte LH 11, 3
# Folio 194r, page id 00068768:0393
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 195v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068768&page=393
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068768/jpgs/default/00000393.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
# Lines: 62 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Orientali Jndia tantum non exclusos, merces
a se petere cogant.
Duo sunt mercium
summa genera, rudes, et pretiosae. Rudes
quae necessitati magis serviunt, pretiosae quae
voluptati; illae mole hae viribus ac pulchritudine
aestimantur. Rudes ex septentrione potissimurum,
prelrosae exoriente advehuntur. Auides illae sunt:
ferrum, cuprum, plumbum, pix, palau aud pinus
lignum, pix, corium, balaenarum pinquedo
pretiosae; aromata, geminae, sericea, sed illa
magis in materiam navigationis, quam distra
ctionem et commercia comparantur Hinc
tanta Batavis de maris Baltici libertate conservanda
cura fuit. Inde enim necessaria maxime rebussuis
peti sciunt quae vicess im erientalibus allaris
cum aromatibus, caeterisque pretiosis magis mercibus
ex oente diversa orbis parte allatis comnutanti
Hac velut bilanae percium rudium et pretiosarum
res Batava s mihi stare videtur.
His, ita positis procerto habendum est Batavos
non facile artibus commerciorum vinci posse, quia
umnon magis quam jud aeos a christianis in
eadem urbe degentibus: nam et possessio est penes
ipsos et iumad conservationem axime necessariarum
virtubu
princeps parper paupertatis patientia, et multitudo
hominum dum alii in Europa religionum diversitas
erit inde inexhausta et grata plebi species liber-
satis. Ergo sequitur compendio eos eversuro,
armis opus esse. At in Eursa fru maritimis,
nam aliquot mediterranearum urbium Trajecti
ad mosam, et Rhenobergi, et si velis sylvae ducis,
exigua illis jactura est, nullius efficaciae ad summam
rerun. Si armes maritimis, ergo plurium
conspiratione, ut Tallorum Anglorumque, et si
possit danorum quoq. Ed enim illis non maris
Baltic tantum et Canali, sed et ipsius Britanniae
circurtionis entalis Indicarum navium securitati
belli tempore necessaria usum adimeret, neque
enim Bergam receptui haberent, quae sola eas nuper
servavit magno Batavorum bonot sed hae conspirationes
non colent esse diuturnae, principes invidiasuspi–
cionibus metu, plebs religione  et belli armorum
taedio tangitur tanguntur; inde subitae mutationes
animorum, nec a soederibus tantum sed et in contraria
foedera dissiliri multis exemplis compertum essa.
 Restat una vera ratio Baturorum evertendorum
quis eos suis viribus eos possit dejicere eo potentiae
gradum, quem sibi in India orientali vindicavere. Sed
hoc nec Hispani, nec porhigalli, nec Angli pot
sobuere potuere, quam quam illic jam stabiles etiam
ante Hollandes de Francis supervenientibus, eascilicet
qua hactenus illuc itum ratione multo minor probabilitas.
At conpunctione Lusitanorum Anglarum Gallarumque
parium alqud prectan destua iu e eta duatitio ees
B.
tatque instrudmcenta
+nec hisi longo temporand tractu
quo durante multa incidere
et coepta distuibare solent)
+principi