# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068778:0016
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068778:0016?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zu Deutschland LH 12, 3, 4
# Folio 8v, page id 00068778:0016
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 9r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068778&page=16
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068778/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
# Lines: 68 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

cujus verba haec sunt: matrimonium autem inquantum
est officium naturae, statuitur lege naturae, in quantum est saoramentum
statuitur jure divino, in quantum est ad officium communitatis
statuitur lege ctoill, et ided ex qualitet istarum legum, potest
aliqua persona effici ad matrimonium illegitima, nec est
simile de aliis sacramentis, quae sunt saciamenti tantum.
Et notabile est D. Thomam non adficere quartam legem nempe
Ecclesiasticam positivam, quia eam comprehendit subcivili aut saltem
ciuili potestati quodammodo obnoxiam esse agnoscit. Sequitur
haec nostra positio manifeste expraecedentibus; quoniam enim
potestas Ecllesiae in matrimomi saciamentum consistit in potestate
ejus quam habet in ejus sacramenti impteriam contractum civilem
nuptialem, et vero contractus civilis iuptialis, non minus imo multo
magis subjectus est potestati civili quam Ecclesiasticae, ideo
non est. Sequitur Quemadmodum etiam ex ea hypothesi
Antonium solis in ipso consitio Tridentino intulisse dixamus
quo non obstante nihitominus concilium eam hypothesin amplexu est
tit eventus declaravit. Ideo hini facile inferri potest eam
potestatem statuendi impedimenta matrimoni dirimentia
ex capite contractus civilis factam, per se et exnatura re ad
Magistratum eivilem pertinere. Hc Quam sententiam fus
et ex professo propugnat guavis scriptor Thomas saulte he societate
Jesu, e adeo ut etiam citra omne dubium veram esse
censeat, operae pretium est, ascribere ejus verba, ex libro
7 disp. 3. num. 2. () BA. ab
absque dubio, inquit, tenendum est
Eandem sententiam in Theologit Morali lib. V. tract 10.
part. 4. cap. 1. num. 1. Secutus est Laymannus it Germanus
e Societate Jesu Gemis, cujus verta ita habent:
spectata rei natura et sectisis Ecclepiasticis constitutionibus e esc
usque ad verba: 9. 1. 8. ad rationes.
Et Stephanus Baunu Gallls itidem ex Societate Jesra
tract. XII. quaest. 5 putat si spectetur tantum id, quod est juris
naturae dosse principem et alios omnes, qui supremam habent
regendi potestatem impedimenta matrimonii dicimentia statuere
suis subditis, quorum violatio certa sit matrimonii irritatio
primo quiq eadempolestate praediti sunt Christiani principes, qua
Ethnici, sed li legespraesciberae possunt, subditis suis de contrahenda
a
matrimonio, quas servare teneantur. Major est certa, nam fides
Christiana potestatem principum non imminuit. Nimirum matrmonium
non tantum est satiumentum, sed etiam contractus civilis, qui a Deo
eleratur ad esse sacramenti, ergo potest Legislator statuere,
ut matrimonium quatenus est contractus, certo modo, aut
cum certis certis circunst antiis ineatur, quae si omittantur
ratum non sit. Idem etiatu Itali Theologi tuentur
de quo videri potest Tancredus Vincentius Tancredus es. +.
 Panormitumus in l opero de matrimonio. Et
vero hunc D. Thomae sententiam a Sanchesio illusm
dllustratam, certatim omnes casuum conscientiae scriptores secuti
sunt, qui post sanchesimus scripsere, ut AtoRebellus
lib. 3. de matrim. quaest. 1. num. 2. Reginaldus lib. 31. capi 8.
num 53. et F illipai 2. part. de Taccam. matrin. C+ o 3
Coninck disp. 31. dub. L. 1. Filliuccius 2. Part. de sacram.
matrim. C. 1. num 3. Qui his expressis verbis utitur: non
obstat autem quod matrimonium sit sacramentum quia
imateri uit eximus est contractus civilis, qu eaque ratione
potest illud irritum reddere (Regislator) perinde ac si
facramentum non esset. Addit Tancredus omnes quos viderit,
quie post Sanchesium scrissere idem docere, ac pe alias quidem
rationes afferre, quam quibus usus est jam Santhesius, excepto
Hurtado et Aversa. atque inde judicari posse, validas adma
esse rationes quas attulit. Uenus Basilius Pantius sanehes
simulus, in libro quem de sacramento matrimonii edidit
quo sanchesii tmminibus efficere concilus est, nulla eorum 
D B.  ex scribatur
Infersa dungn
ui