# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00069350:0056
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00069350:0056?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 5, 11
# Folio 28v, page id 00069350:0056
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 27r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00069350&page=56
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00069350/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
# Lines: 48 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

ut sensum, secundum quem vocabulo substantia utor e; putem ab usu ab,
horrere (: uti videtur rem accenisse virdoctissimus:) ut contra potine-
nostram explicandi rationem, Electico id eet spur inrano maxime laudabili im
stituto convenientissinam et Platonis atque Aristotitis ipsorumque scholasticor
rum doctrinae quousque sanum sersum recipit) marei me consentaneam
rehtituende antiguae, et ut ego judico, verae philosophrae aptam credm
tametsi fatear cum Gascendi et Cartesii placitos quibusdam pugnare 
quorum tali philasophia perversa substantiae notio tenebrat offudit, et
guerelis non per omnia injustis Henrici Mori aliorumque carsam de
dit, dum Constuscutares Philosophit non contenti phanomana cum Demo
erito mechanice explicare, altiora ipsins mechaniemi in rebuh prin
cipia sustulere. Nec alia est ratio cur im possibilis visa sit Cartesi,
ani explicatio unionis et commercii inter animam et corpus
nisi ad Deum ao unxers velut miraculo agenter confugeretur; et crediderint
leges corporeas interventu vel occasione anima turbari; quam quod harum rerum in
dolem non satis perspexere; qua si ita exponatur ut mihi videtur faciendum,
apparebit solutum haberi magnum problema de unione anima et corporis,
acde communicatione substantiarum, ratione non minus maniferta quam
mexpectata; simulqus et mathesi et superiori illi philosophia quam metaphus
sicam vocant, fatis fieri posse quae suas et ipa pulcherimaz leges demonstrati,
onesque habet. Caeterum credo materiam sine potentia activa sumtam, ne eo
quidem seneu sabetantiam esse, quo subetantia accipitur prore quae sine
subjecto inhasionis existere potent: Puto enim nihil aliud esse materiam
nudam, quam potentiam patiendi seu nezistendi primitivam, neque extentionem
supponere, sed potins esse extensione priorem secundum ordinem concipiendi
naturalem. Cum enim extensio nihilaliud significet quam ejus quod extendidi,
citur (: ut candoris in lacte, gravitatis in auro, resistentiae in corpore:) diffu
sionem utita dicam, seu repetitionem. si multaneam continuam, manifez
tum est, notionem simplicem ejus quod repetendum eet eshenotione repetita e
juh rei prositionis auterioremiguare non satis in Analysi progressi sunt, qui
extensionem velut attributtum primitivum assunisere. Unde etiam apparet,
quantum intennotionem materiae et extensconis, atque adeo et molis, infersit. Atqe
illudetram intelligitur, corpoream essentiam non in extensione aut malsa
(guae extensionem jam ponit.) Sed in quadam vi, et at ita dicum dovamina
consistere, ex communi natura omnium subetantiarum. Et primitivam qui
dem vim seu potentiam, duplicem esse, unam in qua conveniunt corpora, oua
toti et partibus communit eetpotentiam scilicet passivam seu vim resisten
di, inquam est ipha impenetrabilitas et mertia, quae adeo nec grada vel inten
sione variari potest sed solarepetitione; alteram esse activam, Aoristoteli
ClorHeI
EVTEdEXC)aV Valgo formam, qua corpora invicem distinguuntur
et sine qua non motu tantum sed et actuali figura carerent, quam in pleno,
non nisi motus facit, vel vis potins. Haec enim vere rcalit ett motus veropoti
uerespectuconstat, et cum partes statnunguam simul habeat, nunquam
existit. Dostremo potentiam pascivam seu materiam sigillatim non subeis,
tere, etiam scholae dudum placuit, tamet ei meis notionibus omnia ni faltor
clariora reddantur et distinetiris nosci possint.
Deeretnigurusno.