# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0106
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0106?run=74
# Title: [Astronomiae Physicae & Geometricae Elementa] Astronomiæ Physicæ & Geometricæ Elementa (shelfmark Leibn. Marg. 124)
# Folio 88, page id 1040780814:0106
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1040780814&page=106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1040780814/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
# Lines: 49 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

ASTRONOMLE PAYSICA
multi Planetas ab xethere, circa Solem ad modum Vorticis sire tUE
binis agitato, deterri exiltimarint; idque diu ante Cartesci, immo
ante Fpicuri, tempora. Verum Keplerus, qui AArorum motus per
Spectiores habebat, Patis videbat illos ab hujusmodi Vorticibus COr-
poreis non deterri: Ouipre l Planeta, materiae Vorticis innatantes
C in illa quasi quieti, simul cum partibus Vorticis circumterrentur:
videbat illos perfectos descripturos circulos, aliasque sortituros peri-
odos, pro ratione distantia a centro, quam qua illis ex obserratis
competunt. Maluit ergo speciem corporis Solaris immateriatam
loco materix in Vorticem circumrotata substituere, hanc ipsam inte-
rim Forticis es Fluminis Caelestis nomine indisitans. Poltea vero Car-
resius, minutias et obserrationes Asronomicas Tusque deque habens
ex Mundum Tuo more condere certus, Vortices poltliminio reduxit:
popularem utique ex Philosopho axtum modum cellarum motus
reprasentandi. FF quamris Vortices Fuerint ab aliis ante Cartesium
in Caelos introducti, et a multis post illum adhibiti et in alios usus
detorti, Carresii tamennomen retinent. Hlocce ergo SyAema, qua-
tenus propolicum nostrum attinsit, ex iptius Carte sii verbis, Parte
tertia Principiorum Philosophiae, breriter deseribemus.
Supponit Cartesius omnem illam materiam, ex qua hic mundus
aspectabilis est compolitus, fuiste initio à Deo dirisam in particu.
las quamproxime inter se aequales, ee magnitudine medioeres, et
aequaliter fuisse motas, tum singulas circa propria sua centra, et se-
paratim à se mutuo, ita ut corpus Auidum componerent; tum etiam
plures circa alia quaedam puncta aque à se mutuo remota, sicque
rarios Vortices componerent. Poltea particulas hasce aequales, inte
Stino motu aerritas, resolvit in globulos direrix magnitudinis, quas
omnes secundi elementi rocat; et Duidum quoddam ex partibus irre.
sularibus minutissimis ab angulis globulorum detritis e maxima
celeritate in omnes partes motis constans, quod materiam primi
elementi dicit. Cumque hujus major suppeteret copia, quam qua
interstitiis globulorum implendis sufficeret, reliqua rersus centrum
detrudebatur a globulis a centro, ex motu circulari, recedentibus, ibi-
que in corpus sphxricum collecta corpus solis cujusdam in cujusris
Vorticis centro constituit. Prater motum aequalem, particulis circa
centrum Vorticis primitus imprectum, Sol, modo in Vorticis centro
genitus, ec in eandem partem cum reliqua Vorticis materia circa
luum axem rerolutus, de semper aliquid sui per angustos meatus
qui sunt inter globulos secundi elementi versus Felipticam, sire cir-
culum inter volos medium, emittens, (tantundem à ricinis Vortici
bus ad polos recipiens,) rim habet secum rapiendi globulos iltos;
viciniores quidem celerius, remotiores autem tardius. Cum autem
interiores slobuli materix caelectis celerius moreantur quam supe.
riores, debent etiam esse minores. Si enim elent majores rel aqua-
les, hoc ipso haberent plus virium, ideoque ex vi centritusa superio-
res craderent. Atque haec omnia in quoris Vortice ita se habebunt
(ut dictum cst) usque ad certum terminum, ultra quem slobuli su
Deriores