# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0113 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0113?run=74 # Title: [Astronomiae Physicae & Geometricae Elementa] Astronomiæ Physicæ & Geometricæ Elementa (shelfmark Leibn. Marg. 124) # Folio 95, page id 1040780814:0113 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1040780814&page=113 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1040780814/jpgs/default/00000113.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine # Lines: 86 recognised, mean confidence 0.87 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. diores tra hyP unitorimi tro, idet (olido1 n Iex priusC aIOruI a CCnIIC ansversio unitort nOLIS Ct ; perse DIMneS4 Ita bUMI IBC MMas DOruM supra d tantiat CntOd Orem A 2quaM ItrOret ta: 1 rum et re qud 11O. nVOil dire UF Vo 19CI FCIL meat sphara actu InI _E CTEOMETRTCAE E CEMEN TA. infinitum propasari, si non impediatur; Si Nundus ex hujusmod Vorticibus constaret, (ut ex Cartesu CyRtemate Ft,) Rerent toridem Vortices in infinitum persentes, quot sunt Fixa, quarum quaris (ex ente Cartesu) instar Solis nostri Vorticem efficit. Neque rortices detinirentur certis limitibus, sed serperent de in se mutuo paulatim excurrerent. Atque hoc pacto Auidi infinici univertum constituen- tis pars unaqua que eo asitabitur motu, qui ex omnium sphaerarum centralium sire Solium actionibus resultat. Ouantum vero haec in- certitudo absit a certo ordine, situ ex motu Fixarum, qua arctissi. nis rinculis calculi simplicistimi connectuntur, Astronomix periti judicabunt. 2. Porro, quoniam Vortieis supradicto modo seniti partes cen tro propiores (per praeced.) celerius mota urgent exteriores mo- tumque ipsis ca actione perpetuo communicant, e exteriores illa eandem motus quantitatem in alias adhuc exteriores simul transte. runt; quia (ex hypothesi) ea est Vorticis conditio, ut unaquaeque Duidi pars persereret in motu suo unitormiter, neque in cadem à centro distantia nunc masis nunc minus incitetur: patet quod mo- tus perpetuo transfertur a centro ad circumferentiam Vorticis, e Der intinitatem circumferentia absorbetur. Ft proinde, ad conser. rationem Vorticis in eodem Ratu requiritur principium aliquod actirum, a quo lphaera centralis (sire Sol iltius Vorticis) candem sem. Der quantitatem motis accipiat quam imprimit in materiam Vor- ticis. Unde autem tale principium actirum in Sole quoris Vorri. cem ciente residens arcestant Cartesiani, non video; cum ipse Car- tescus paraeraph. 246. Part. Tert. Princip. Philos. audacter dicat: lihil occurret circa phaenomena Planetarum, cujus ratio ex jam dictis non facile readatur. Necellitatem hujusmodi principii activi in Vorticum contralibus sphaeris Patis perspexit oculatissimus Re- plerus: Adeoque ne paulatim laneueat motus, in illas ab omnipo- tentia creatrice in ipso rerum exordio imprectus, hunc vel perpetua Creatoris cura, vel animae ad id destinatae ope sustentatum vult. Nam absque tali principio actiro, necesse cs ut Sphaerae centrales e Vorticum partes interiores, propasantes semper motum Puum in Cx- teriores, neque norum aliquem motum accipientes, tardescant pau- latim e in orbem asi delinant. Adeoque Mundus hic Cartesianus ablque principio hoc actiro amechanico ad quietem ee interitum sponte lud vergit. 3. AsnolcenduS Cartesio et Cartesianis, corpora qua in Vortice delata in orben redeunt, ejusdem sunt densitatis cum Vorricis par. tibus, in quibus versantur, e eddem cum ipsis lesc quoad velocita- tem d curtus aterminationem moventur: in hoc solo differunt Auidus deterens ce Corpus delatum, quod corporum a Vortice sc delator partes latum inter se situm servent, et quod sint partes Vorticis quahi conselata et Colida, nec motu inteltino inter se cieri ee misceri facile possint, ut partes ejus Auidae; Caetera prorsus a quales. Cum isitur Vorticis partes (per praeced.) ca lese revolvantur, ut carum Lib