# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0148 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0148?run=74 # Title: [Astronomiae Physicae & Geometricae Elementa] Astronomiæ Physicæ & Geometricæ Elementa (shelfmark Leibn. Marg. 124) # Folio 130, page id 1040780814:0148 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1040780814&page=148 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1040780814/jpgs/default/00000148.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine # Lines: 50 recognised, mean confidence 0.95 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. 3 ASTRONOMLE PHZSTCK et cum Anni Tempeltatibus. FTisce enim signis reteres Apricola e ex eorum traditionibus Scriptores rei rustica, nec non e Medici, Pocta e Fristorici sunt us ad Anni Tempestates designandas, qui proinde linc harum vocum explicatione intelligi non poctunt. Fres rulgo numerantur species ortiis ex occalis Poetici, Cosmicus, Achronvens e FTeliacus. Oriri Cosmice rulgo dicitur Stella, qua oritur oriente Solc, e occidere Cosmice, qua occidit oriente Solc; adeo ut ortus ex occalus Cosmicus idem sit ac matutinus, quasi prin- cipium dici artificialis, sire Solis ortus idem sit qui Mundi ipsiuS. Oriri vero e occidere Achrouree rulgo dicitur Stella, quae oritur vel occidit occidente Sole; adeoque Achronrcus ortus vel occatus idem Conat atque respertinus. Replerus rero hasce roces alio sensu accipiendas contendie; ita nempe ut oriri et occidore Cosmice idem Tonet quod supra FTorizontem ascendere, rel intra illum descendere; oriri vero aut occidere Achrource sit idem quod oriri aut occidere in Solis oppolito, sire in altero Acro aut termino Hoctis: quo sensu _ Prolemaeus e ad hunc usque diem Astronomi plerique Planetam Achrourcum appellant, cum es Soli oppolitus e tota nocte fuloi dus: Adeo ut oriri Achronrco sit, ut vuleo, idem quod oriri occi- dente Sole; occidere rero Achronrce idem sit quod occidere oriente Sole; qui occatus vulzo Colimicus dicitur. Oritur Stella FTeliace, quando qua prius latebat sub radiis Solis, sc ut eodem fere tempore cum Solc ee oriretur e occideret, po- Aridie e radiis Solis emersit in tantum, ut Sole latente sub FTori nontem ipsa primum cerni possit, jamjam vel occubitura sub FIO. rixontem vel exstinguenda superrentu lueis diurna. Occidit vero Stella Fseliace, qua cum prius, Sole non multum intra Tlorixontem merlo, adhuc cerneretur supra, jam in tantum se condidit Solis ra- diis, ut poltridie orta ex Hlorinonte, rel occubitura sub illum, cerni amplius non possit. Si nullum esset crepusculum, Ortus hic _Oc. casus ejusdem sella Heliacus (qui rectius Apparitio e Occultatio dicerentur) non nisi per unicum diem uplurimum inter se dista- rent. Ntam in illo casu Stella vel ante Solis ortum conspiceretur, si ejus ascentio obliqua in dato Horizonte vel tantillo minor eNet quam ea Solis, vel posi ejus occalum cerneretur, s tantillo major. Immo E nulla prortus eset Atmosphaera, Pellae minimae vel inter- diu ipso Sole lucente conspicerentur. Ratio enim, cur nunc non apparent, haec est: Atmosphara particula à Sole fortiter illustratae tam riridam sipatamque lucem in oculum spectatoris effundunt, ut retina (aliudre si quod sic vilus sen Torium) debili admodum Aellula imagine prorsus non moreatur, illamque proinde non rideat. Ouod tinulla esset Atmolphaera Telluri circumtula, nec circumjecta ulla Terrestria corpora qua lumen restectant; si Solis radii directi ab oculo arcerentur, oculus à radiis corporis aut valde lucidi aut Forciter illustrati (similiter atque nunc noctu) racuus sellas mini- mas clare videret, nisi tia sub Atmosphaera Soli circuntusa laterent: haec enim cum Sole corpus unum lucidum consticuunt. Cum rero PrC