# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0171
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0171?run=74
# Title: [Astronomiae Physicae & Geometricae Elementa] Astronomiæ Physicæ & Geometricæ Elementa (shelfmark Leibn. Marg. 124)
# Folio 153, page id 1040780814:0171
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1040780814&page=171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1040780814/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 80 lines, status machine
# Lines: 80 recognised, mean confidence 0.82
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

IdHOr
iguis li
uI linea
TOrizOnL
lanC
1ZONC
ridici c
ea AXCI
in plar
equaleH
IlI ac
in HOrXL
ColurO
ciret
numeret
A. qual
na,
ee
ejuS Ot
1102
ex
IOra
uie
acI
e
1
1
in
DM
ITOris)
1)
quic
SC1
SE GLOMETRLCA P LEMEMTA
SECTIO
1
De Determinande  observationes siu  respectit, que 
 Sphaerae ad se mutuo obtinent.
eROPOSITTO XVI.
Lanum Meridiani Circuli, in data Flabitatione, per observa-
tiones determinare.
Data FTabitatione, datur ejus Florizon: hic enim circulus risu
detinitur. Cumque solus (ut in sensum incurrens, reliqui hujus re-
spectu determinandi veniunt;, ac primo quidem Meridianus. Obser-
rentur duo plana circulorum Verticalium, quos Sydus declinatio-
nem non meitans occupat, cum aequialtum est ante ec post maxi.
mam supra Hlorizontem clerationem; planum verticale bilccans
angulum sub obserratis duobus planis comprehentum erit Mori-
diani planum, quod risu in Caelos productum signabit Meridianum
quaesitum. Ouoniam (ex hypotheli) Sydus declinationem non mu-
tat motu diurno describet circulum Aquatori parallelum: hujus
erso circuli (sicut ipsius A quatoris) punctum altissimum est in Me.
idiano circulo, et puncta aqualiter alta hinc inde a Meridiano a
qualiter distant. Ouare c converto, circulus à quo verticales, in
quibus Srdus ejusdem erat altitudinis, aequaliter distant hinc inde,
Meridianus eA; hoc es, circulus, cujus planum bilecat angulum a
praedictis verticalibus comprehentum, cM ipse Meridianus. O. F. I.
Praxin quod attinet, sic commode conficitur Problema: Super
blanum Florizonti parallelum, hoc e, cui Perpendiculum sire filum
pondere onustum normale est, (cum Zenith e Nadir, in qua per-
Dendiculum productum incidit, sint TTorizontis poli,) crigatur Cno-
mon, cujus radice (sire puncto apici directe subjecto) ceu centro
deleribatur in plano ITorizontali circulus, noteturque punctum in
hujus circumterentia, in quod apicis unbra à Sole tacta ante meri-
diem incidit; rursusque ejus punctum, in quod ejusdem umbra post
meridiem incidit: Recta conjunsens centrum circuli cum puncto
Disecante arcum inter notata duo puncta interjectum est commu-
nis sectio plani Meridiani cum plano FTorizontali, quae e Linea
Meridiana nuncupatur; quipue cardines meridiei de septentrionis
directione sud monstrans. Super hanc ergo crectum planum ad ITO
rizontem rectum cs Meridiani planum guasicum. Cum Sydus in
hac praxi adhibitum sit Sol, patet illam eunc exercendam cum S0l
declinationem Cuam sensibiliter non mutat; (illud enim in Sydere
ad hoc electo necestarium est;) hoc est, tempore Solstitiali. Ouoniam
vero obserrationes instituenda sunt ante e post meridiem, solsti-
tium xstirum eligendum est, quoniam in brumali, ob solem tum
temporis Torironti vicinum, Retractiones incerta praxin redderent
dubiam: e praeterea Sol oblique nimis tunc a scendit descenditque,
vertica.
L Ib.