# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0174
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/1040780814:0174?run=74
# Title: [Astronomiae Physicae & Geometricae Elementa] Astronomiæ Physicæ & Geometricæ Elementa (shelfmark Leibn. Marg. 124)
# Folio 156, page id 1040780814:0174
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1040780814&page=174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1040780814/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
# Lines: 48 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

E5C
ASTRONOMLE PAYSTCA
Etione addimus, in quibus horum praecipua difficultas consite.
Artificem enim in Geometria Practica, Mechanicis e Opticis
verlatisimum supponimus. Patet vero cuiris Fixarum loca deter-
minaturo commodistimum fore, E Ouadrantem aut potius Semicir-
culum in Meridiani plano prorlus immotum, ec in gradus horumque
partes secundum artem dirisum habeat, super cujus centrum index
Pinnacidiis Telelcopicis instructus movetur, ut Suderis cujulvis
Altitudo Meridiana prompte menturetur, cum ad Meridiani pla-
num appellit: haec enim Declinationis Syderum obserratio in Fixa-
rum locis retituendis praecipua est.
GIOROLL ARTUM.
Sicut ex datis Eleratione Poli rel Aquatoris de Altitudine Sy-
deris Meridiana ejus Syderis Oeclinatio inrenitur, ita e converio,
ex datis Syderis Alticudine Meridiana _ Declinatione, A quatoris
vel Poli Fleratio habetur. In quadrante enim ZP H, Cumma vel
difterentia iplarum Ho, Fo dat Aquatoris elerationem HF. In
quadrante vero 2 v0, summa vel difterentia iplarum OS e PS CX.
hibet alcicudinem Poli.
PROPOSITIO XIX.
Nclinationem Ecliptica ad A quatorem, sove Fctipticae Obliquita
tem observare, ejusque ac proinde Colurorum , Propicorume
Polarium situm respectu Aquatoris determinare.
Ouotidie circa Solstitium utrumris oblerretur (per praeced.) Se-
Iis Declinatio: Flaec, ubimaxima, ipsa est Fcliptica Obliguitas quae
Sita. Ononiam enim Feliptica es ipsa ria Solis, quanta eAt Solis
declinatio maxima, tanta exiam cst ipsius Feliptica; unde obser-
rata illa, simul obserratur e hXc. J. F. F.
Verum cum, ex praxi praecedente, Syderis Declinatio observari
nequeat, nis cum Sydus ictud est in Meridiano; Si contingat Solsi-
tium celebrari, Sole in Obserratoris Meridiano non existente, (quod
certe plerumque Fct,) paululum aberrabitur: hoc autem tantil.
lum eAt, ut sit merito negligendum. Praecipimus enim quoris me-
ridie Declinationem inguirere; adeoque aberratio maxima est cum
Solstitium media nocte celebratur; nempe temporis puncto à me
ridie remotissimo. Frror isitur cum maximus est, tantus crit, quan-
to Solis Declinatio T2 horis ante aut post Solcticium deticit ab ejus
Oeclinatione maxima: hie autem defectus ad quatuor minuta se
cunda non alcendit; cum tamen ipsa Obliguitas intra minutum
primum aut etiam duo ab Artificibus nondum sit definita. F. Sol-
Stitiis elisendum erit illud, in quo Sol commodissime observari po-
terit absque erroris periculo, v. g. in regionibus hisce proxe Potum
septentrionalem Solstitium actirum, quoniam Sol in Solsticio hy-
berno ipso meridie retractiomim pericutisnon CarEF; quae res in Hu-
jusmodi obserratione maximi est momenti. Dantur de habitatiores,
ubi ad Obliquicarem Fctipticae inquirendam consulrum sit altitu.
dinem